{"id":11325,"date":"2025-09-17T18:08:00","date_gmt":"2025-09-17T18:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/twojlekarz.net\/?p=11325"},"modified":"2026-02-12T18:33:33","modified_gmt":"2026-02-12T18:33:33","slug":"17-09-2025-krztusiec-to-sie-szczepi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/twojlekarz.net\/en\/17-09-2025-krztusiec-to-sie-szczepi\/","title":{"rendered":"17\/09\/2025 | Whooping cough? It's vaccinated!"},"content":{"rendered":"\n

Podcast:<\/strong> CO NA TO TW\u00d3J LEKARZ<\/p>\n\n\n\n

Odcinek:<\/strong> Krztusiec? To si\u0119 szczepi! <\/p>\n\n\n\n

Prowadz\u0105cy:<\/strong> Dariusz Litera<\/p>\n\n\n\n

Go\u015b\u0107:<\/strong> dr Anna Skiba, specjalistka pediatrii<\/p>\n\n\n\n

Czas trwania:<\/strong> 10 minut<\/p>\n\n\n\n

Krztusiec to choroba zaka\u017ana, kt\u00f3r\u0105 wielu rodzic\u00f3w uznawa\u0142o za problem minionych dekad. Tymczasem w ostatnich miesi\u0105cach w Polsce obserwowany jest wyra\u017any wzrost zachorowa\u0144, zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d dzieci, jak i doros\u0142ych. Coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o objawy, diagnostyk\u0119, leczenie oraz skuteczno\u015b\u0107 szczepie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

W tym odcinku CO NA TO TW\u00d3J LEKARZ<\/strong> Dariusz Litera rozmawia z dr Ann\u0105 Skib\u0105, specjalistk\u0105 pediatrii, o przyczynach nawrotu krztu\u015bca, przebiegu choroby, jej zaka\u017ano\u015bci oraz roli szczepie\u0144, zar\u00f3wno obowi\u0105zkowych u dzieci, jak i zalecanych u doros\u0142ych oraz kobiet w ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Pe\u0142na transkrypcja podcastu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

[00:00:00] Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krztusiec. Choroba, kt\u00f3r\u0105 wielu rodzic\u00f3w uzna\u0142o ju\u017c za przesz\u0142o\u015b\u0107, w\u0142a\u015bnie powraca \u2013 i to niestety ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105. Coraz cz\u0119stsze zachorowania budz\u0105 niepok\u00f3j rodzic\u00f3w. Mno\u017c\u0105 si\u0119 te\u017c pytania o szczepienia i metody leczenia tej gro\u017anej choroby. Chcesz dowiedzie\u0107 si\u0119, jak rozpozna\u0107 krztusiec u dziecka i jak przebiega leczenie? A dzisiaj Twoim lekarzem jest specjalistka pediatrii dr Anna Skiba. Dzie\u0144 dobry, Pani doktor.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 dobry.<\/p>\n\n\n\n

[00:00:25] Dlaczego krztusiec wraca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krztusiec \u2013 w ostatnich miesi\u0105cach i tygodniach wiele os\u00f3b by\u0142o przera\u017conych informacjami o kolejnych przypadkach. M\u00f3wiono te\u017c, \u017ce b\u0119dzie ich przybywa\u0107. Dlaczego choroba kojarzona z przesz\u0142o\u015bci\u0105 nagle wraca z tak\u0105 intensywno\u015bci\u0105 w Polsce?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To prawda \u2013 ten sezon by\u0142 ci\u0119\u017cki pod k\u0105tem infekcyjnym, zar\u00f3wno dla pediatr\u00f3w, jak i internist\u00f3w. Krztusiec gra\u0142 pierwsze skrzypce.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce krztusiec pojawia si\u0119 falami. Co kilka lat mamy do czynienia z epidemiami wyr\u00f3wnawczymi. Wzrost zachorowa\u0144 notowali\u015bmy w 2012 roku, potem w latach 2016\u20132017. Nast\u0119pnie by\u0142 lockdown \u2013 wszyscy si\u0119 izolowali\u015bmy i nie nabywali\u015bmy naturalnej odporno\u015bci. Nasz uk\u0142ad immunologiczny niejako si\u0119 \u201ewyzerowa\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Po lockdownie historia medycyny zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 si\u0119 na nowo. Znane nam choroby zmieni\u0142y sw\u00f3j przebieg, czynniki chorobotw\u00f3rcze zmutowa\u0142y, infekcje zacz\u0119\u0142y uderza\u0107 ze zdwojon\u0105 moc\u0105. Krztu\u015bca mo\u017cna by\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107 \u2013 i faktycznie nasze prognozy si\u0119 sprawdzi\u0142y. W tym roku mieli\u015bmy bardzo du\u017co zachorowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowo spada odsetek wyszczepionej populacji. Nie mo\u017cemy ju\u017c polega\u0107 na odporno\u015bci zbiorowej, bo zbyt ma\u0142o os\u00f3b si\u0119 szczepi.<\/p>\n\n\n\n

[00:01:49] Czy szczepienie przeciw krztu\u015bcowi jest obowi\u0105zkowe?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy to jest szczepienie obowi\u0105zkowe?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak u dzieci jest obowi\u0105zkowe. Niestety mamy coraz wi\u0119cej rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 nie szczepi\u0107 swoich dzieci. To skala niespotykana dotychczas.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czyli nara\u017caj\u0105 dziecko na niebezpiecze\u0144stwo utraty zdrowia lub \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niestety tak. Rodzice cz\u0119sto dzia\u0142aj\u0105 w dobrej wierze \u2013 naczytali si\u0119 niepokoj\u0105cych informacji o szczepionkach i chc\u0105 ochroni\u0107 dziecko przed rzekomymi zagro\u017ceniami. Nie maj\u0105 jednak pe\u0142nego obrazu tego, jak gro\u017ana mo\u017ce by\u0107 sama choroba.<\/p>\n\n\n\n

U doros\u0142ych szczepienie przeciw krztu\u015bcowi nie jest obowi\u0105zkowe \u2013 jest zalecane. Dawki przypominaj\u0105ce rekomendowane s\u0105 co 10 lat. Na szcz\u0119\u015bcie coraz wi\u0119cej os\u00f3b zdaje sobie z tego spraw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Szczepimy r\u00f3wnie\u017c kobiety ci\u0119\u017carne \u2013 to szczepienie zalecane w ci\u0105\u017cy, obecnie w pe\u0142ni bezp\u0142atne, wykonywane na prze\u0142omie drugiego i trzeciego trymestru.<\/p>\n\n\n\n

[00:02:47] Dlaczego szczepimy kobiety w ci\u0105\u017cy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To szczepienie daje odporno\u015b\u0107 dziecku?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim daje odporno\u015b\u0107 dziecku. Szczepimy ci\u0119\u017carne w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na noworodka.<\/p>\n\n\n\n

Szczepimy w ka\u017cdej ci\u0105\u017cy \u2013 nawet je\u015bli jest to ci\u0105\u017ca rok po roku i nie min\u0119\u0142o 5 czy 10 lat od poprzedniego szczepienia. Chodzi o dobro dziecka.<\/p>\n\n\n\n

Noworodek rodzi si\u0119 z przeciwcia\u0142ami odmatczynymi. Matka produkuje przeciwcia\u0142a i przekazuje je przez \u0142o\u017cysko dziecku. Dzi\u0119ki temu dziecko nie jest zupe\u0142nie bezbronne \u2013 ma pul\u0119 przeciwcia\u0142 zdolnych szybko zneutralizowa\u0107 toksyn\u0119 krztu\u015bcow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie te przeciwcia\u0142a zanikaj\u0105 \u2013 po 4\u20136 miesi\u0105cach ich poziom wyra\u017anie spada.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlatego szczepienie jest w kalendarzu szczepie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak. Pierwsz\u0105 dawk\u0119 podajemy po 6. tygodniu \u017cycia, kolejn\u0105 po dw\u00f3ch miesi\u0105cach. Dziecko zaczyna w\u00f3wczas produkowa\u0107 w\u0142asne przeciwcia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I jest bezpieczne.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest bezpieczne.<\/p>\n\n\n\n

[00:03:50] Dlaczego krztusiec jest gro\u017any?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlaczego krztusiec jest tak gro\u017an\u0105 chorob\u0105?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim jest bardzo zara\u017aliwy, nawet bardziej ni\u017c ospa wietrzna. Ryzyko zaka\u017cenia po bliskim kontakcie z osob\u0105 chor\u0105 wynosi nawet 80%. To bardzo du\u017co.<\/p>\n\n\n\n

Zaka\u017cenie przenosi si\u0119 drog\u0105 kropelkow\u0105 podczas kaszlu i kichania. Zara\u017camy si\u0119 od osoby chorej, a nie od nosiciela. Problem polega na tym, \u017ce osoby doros\u0142e cz\u0119sto nie zdaj\u0105 sobie sprawy, \u017ce choruj\u0105. U starszych dzieci i doros\u0142ych krztusiec mo\u017ce przebiega\u0107 jako uporczywy, d\u0142ugo utrzymuj\u0105cy si\u0119 kaszel, kt\u00f3ry nie sk\u0142ania do diagnostyki. Z takim kaszlem chodzimy do szko\u0142y czy pracy.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wimy: dziecko by\u0142o przezi\u0119bione i jeszcze kaszle.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dok\u0142adnie. Osoby szczepione choruj\u0105 \u0142agodniej \u2013 ale choruj\u0105. Skuteczno\u015b\u0107 szczepionki wynosi oko\u0142o 85% w zapobieganiu ci\u0119\u017ckiemu przebiegowi. Natomiast 71\u201378% os\u00f3b nie zachoruje w og\u00f3le w ci\u0105gu kilku lat po szczepieniu. Po 10 latach odporno\u015b\u0107 s\u0142abnie.<\/p>\n\n\n\n

To nie jest szczepionka o bardzo wysokiej skuteczno\u015bci, ale to jedyne narz\u0119dzie, jakie mamy.<\/p>\n\n\n\n

[00:05:25] Jak przebiega krztusiec? Czy mo\u017cna go pomyli\u0107 z przezi\u0119bieniem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy trudno odr\u00f3\u017cni\u0107 krztusiec od grypy lub przezi\u0119bienia?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak najbardziej. Krztusiec mo\u017ce przebiega\u0107 jako zapalenie oskrzeli, zapalenie p\u0142uc, zwyk\u0142e przezi\u0119bienie albo przewlek\u0142y kaszel.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017ckowo choroba ma trzy fazy.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza faza trwa tydzie\u0144\u2013dwa i przypomina zwyk\u0142e przezi\u0119bienie: suchy kaszel, katar, stany podgor\u0105czkowe, b\u00f3l gard\u0142a. Na tym etapie rzadko my\u015blimy o krztu\u015bcu, chyba \u017ce wiemy o ognisku zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Druga faza to charakterystyczny napadowy kaszel \u2013 seria nast\u0119puj\u0105cych po sobie kaszlni\u0119\u0107, cz\u0119sto z \u201epianiem\u201d na wdechu. U ma\u0142ych dzieci wygl\u0105da to bardzo gro\u017anie: mo\u017ce doj\u015b\u0107 do omdlenia, zasinienia, pojawienia si\u0119 wybroczyn na twarzy. U os\u00f3b szczepionych przebieg bywa \u0142agodniejszy.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia faza to faza zdrowienia. Kaszel utrzymuje si\u0119 d\u0142ugo, g\u0142\u00f3wnie w nocy. Dawniej krztusiec nazywano \u201ekaszlem studniowym\u201d \u2013 od stu dni kaszlu, czyli 3\u20134 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

[00:07:36] Czy doro\u015bli przechodz\u0105 krztusiec ci\u0119\u017cej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podobno gorzej przechodz\u0105 go osoby starsze?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osoby starsze i obci\u0105\u017cone chorobami przewlek\u0142ymi \u2013 tak. Cz\u0119sto by\u0142y szczepione dawno temu albo wcale.<\/p>\n\n\n\n

[00:07:48] Leczenie krztu\u015bca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czym leczymy t\u0119 chorob\u0119?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Leczymy antybiotykiem z grupy makrolid\u00f3w \u2013 doustnym, dobrze tolerowanym. Kuracja mo\u017ce trwa\u0107 na przyk\u0142ad 5 dni.<\/p>\n\n\n\n

Antybiotyk podajemy g\u0142\u00f3wnie po to, by skr\u00f3ci\u0107 zaka\u017ano\u015b\u0107 i ograniczy\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 bakterii. Niestety, gdy wprowadzamy leczenie, toksyny s\u0105 ju\u017c uwolnione i zwi\u0105zane z kom\u00f3rkami organizmu. To choroba toksyn \u2013 organizm musi je sam zneutralizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Antybiotyk hamuje dalsze namna\u017canie bakterii, ale nie likwiduje natychmiast objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

[00:08:31] Rola szczepie\u0144 przypominaj\u0105cych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czyli na pocz\u0105tku cz\u0119sto nie jeste\u015bmy w stanie odr\u00f3\u017cni\u0107 krztu\u015bca.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bardzo rzadko diagnoza jest oczywista od pierwszej wizyty. Najcz\u0119\u015bciej mamy informacj\u0119 o ognisku zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W tym przypadku szczepienie jest jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 uchronienia si\u0119 przed ci\u0119\u017ck\u0105 postaci\u0105 choroby.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak najbardziej. Szczepionki mog\u0105 powodowa\u0107 \u0142agodne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane \u2013 b\u00f3l r\u0119ki, rumie\u0144, przej\u015bciow\u0105 gor\u0105czk\u0119. Informujemy o tym pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Bilans korzy\u015bci i ryzyka jednoznacznie przemawia za szczepieniem. Warto sprawdzi\u0107, kiedy ostatnio byli\u015bmy szczepieni. Je\u015bli min\u0119\u0142o ponad 10 lat \u2013 zach\u0119cam do szczepienia w gabinecie lekarza POZ.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zg\u0142aszamy si\u0119 do lekarza, m\u00f3wimy, \u017ce nie pami\u0119tamy szczepienia w ostatnich 10 latach \u2013 i co dalej?<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lekarz wypisuje recept\u0119. Szczepionk\u0119 mo\u017cna naby\u0107 w aptece lub w przychodni i \u2013 je\u015bli jeste\u015bmy zdrowi \u2013 zaszczepi\u0107 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

[00:09:43] Zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dariusz Litera:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W podca\u015bcie \u201eCo na to tw\u00f3j lekarz\u201d go\u015bci\u0142a dr Anna Skiba, specjalistka pediatrii. Dzi\u0119kujemy za spotkanie. Mam nadziej\u0119, \u017ce wszyscy, kt\u00f3rym zale\u017cy na zdrowiu dzieci i doros\u0142ych, pomy\u015bl\u0105 o szczepieniach zapisanych w kalendarzu.<\/p>\n\n\n\n

dr Anna Skiba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo. Gor\u0105co zach\u0119cam do szczepie\u0144. Postaramy si\u0119 w gabinecie, aby przebiega\u0142y w przyjaznej atmosferze i z jak najmniejszym stresem.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze wnioski dla pacjent\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n