Подкаст: ЩО СКАЖЕ ВАШ ЛІКАР?

Епізод: Jak chronić skórę na urlopie?

Ведучий: Даріуш Літера

Гість: Доктор Марцін Рошковскі, фахівець сімейної медицини

Тривалість: 10 хвилин

Kąpiele słoneczne dla wielu osób są jednym z symboli wakacyjnego odpoczynku. Jednocześnie ekspozycja na promieniowanie słoneczne wiąże się z ryzykiem dla skóry, szczególnie wtedy, gdy trwa zbyt długo, odbywa się bez odpowiedniej ochrony lub dotyczy osób bardziej wrażliwych na działanie promieniowania UV.

У цьому епізоді подкасту «ЩО КАЖЕ ВАШ ЛІКАР» Даріуш Літера розмовляє з доктором Марціном Рошковським, спеціалістом із сімейної медицини, про те, чи безпечна засмага, кому слід бути особливо обережним на сонці, як розпізнати сонячний опік і коли звертатися до лікаря з тривожним ураженням шкіри.

Rozmowa dotyczy także stosowania kremów z filtrem, ochrony niemowląt i dzieci przed słońcem, wpływu niektórych leków na reakcję skóry na promieniowanie słoneczne oraz znaczenia codziennej diety dla kondycji skóry.

Повна стенограма подкасту

[00:00:00] Czy opalanie może być bezpieczne?

Даріуш Літера:

Kąpiele słoneczne. Dla jednych nieodzowny element udanego urlopu, dla innych strata czasu i niepotrzebne narażanie się na szkodliwe skutki promieni ultrafioletowych.

Przed nami kolejna odsłona przygotowań do wakacyjnej podróży. Czy letnia opalenizna jest dobra dla naszego zdrowia?

Dziś Twoim lekarzem jest dr Marcin Roszkowski, specjalista medycyny rodzinnej. Witam, panie doktorze.

Д-р Марцін Рошковскі:

Dzień dobry, panie redaktorze.

Даріуш Літера:

Jakie są najważniejsze zasady bezpiecznego opalania, których powinniśmy przestrzegać podczas wakacji?

Д-р Марцін Рошковскі:

To jest pytanie bardzo podchwytliwe, ponieważ zakłada, że opalanie jest bezpieczne. Niestety fakty naukowe są przeciw opalaniu się. Każda dawka promieniowania słonecznego wpływa na skórę w pewien sposób i opalanie się nie jest bezpieczne.

[00:00:44] Kto jest najbardziej narażony na skutki słońca?

Даріуш Літера:

Dla wszystkich, czy niektórzy są bardziej narażeni?

Д-р Марцін Рошковскі:

Niektórzy są bardziej narażeni. Dzieci, przede wszystkim dzieci, osoby starsze, ciężarne, osoby z niektórymi chorobami przewlekłymi albo osoby przyjmujące pewne leki.

Даріуш Літера:

I tutaj rzeczywiście musimy rygorystycznie do tego podchodzić? Nie ma żadnych wyjątków?

Д-р Марцін Рошковскі:

Ktoś kiedyś mówił, że najgorsze jest generalizowanie, żeby nigdy nie generalizować. Myślę, że każdy intuicyjnie jest w stanie ocenić, na ile może sobie pozwolić, a na ile nie.

Też zaleca się, żeby jednak odrobinę wystawiać się na słońce celem wytworzenia witaminy D.

[00:01:16] Ile słońca wystarczy do wytwarzania witaminy D?

Даріуш Літера:

Ale ta odrobina to rzeczywiście odrobina.

Д-р Марцін Рошковскі:

Głowa i ramiona wystarczą, powiedzmy w tych miesiącach wiosenno-letnich.

Даріуш Літера:

30 minut dziennie?

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak, 30 minut dziennie.

Даріуш Літера:

Żeby poziom witaminy D wyprodukowanej w organizmie był wystarczający do prawidłowego funkcjonowania?

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak.

Даріуш Літера:

Ale jeszcze musimy brać pod uwagę tę dawkę, która pozwoli nam przetrwać listopad w Polsce, żeby nabrać trochę tego słońca.

Д-р Марцін Рошковскі:

Myślę, że to jest już wliczone.

[00:01:39] Jak rozpoznać poparzenie słoneczne?

Даріуш Літера:

To teraz wyobraźmy sobie, że pogoda dopisała. Lipiec, wspaniały lipiec. W Polsce odbywa się plażing, smażing. Dosłownie wszystko skwierczy. Czasami tak to wygląda na naszych plażach.

Jakie są pierwsze objawy poparzenia słonecznego i co powinniśmy zrobić, jeżeli nie daj Boże do niego dojdzie?

Д-р Марцін Рошковскі:

To niestety przychodzi z pewnym opóźnieniem. To są objawy takie jak objawy stanu zapalnego, czyli dysfunkcje organizmu, ogólnie: zaczerwienienie, ból, obrzęk, nadmierne ocieplenie.

Даріуш Літера:

Czyli dostajemy gorączki?

Д-р Марцін Рошковскі:

Jesteśmy jak raczek. Ja mówię o miejscowych objawach. Gorączka będzie dopiero później, przy dużym oparzeniu.

[00:02:20] Co zrobić, gdy dojdzie do oparzenia słonecznego?

Даріуш Літера:

Dobrze, czy możemy się jakoś ratować od razu, bezpośrednio? Co radzi lekarz rodzinny w takiej sytuacji?

Д-р Марцін Рошковскі:

W momencie, kiedy rozpoznaliśmy, że mamy oparzenie słoneczne, chronimy skórę przed słońcem przez kilka dni, do trzech dni. Są pewne środki, które można stosować, które łagodzą podrażnienia, natomiast ten stan po prostu musi przejść.

Даріуш Літера:

A co? Natłuszczamy też, żeby skóra nie była wysuszona?

Д-р Марцін Рошковскі:

Dobre będą kosmetyki z aloesem, które łagodzą podrażnienia. Są preparaty z witaminami, które też troszeczkę poprawiają komfort. Natomiast to musi się wyleczyć. Odsuwamy czynnik sprawczy i organizm zaczyna naprawiać.

Даріуш Літера:

I do cienia, do cienia. Czy trzeba się jakoś specjalnie nawadniać? I czy przyjmujemy coś doustnie w takich sytuacjach?

Д-р Марцін Рошковскі:

Jeśli jest to ograniczone oparzenie, to niczym szczególnym nam nie grozi. Nawet jeśli delikatnie jakiś pęcherz powstanie, ten pęcherz nas nie odwodni. Natomiast wypijamy odpowiednie ilości płynów, tak jak zawsze w wysokich temperaturach.

Даріуш Літера:

Żeby po prostu czuć komfort.

[00:03:15] Jakie mogą być długoterminowe skutki oparzeń słonecznych?

Даріуш Літера:

Teraz zagrożenie, o którym Pan doktor powiedział na początku. Skutki długoterminowe takich sytuacji. Od razu musimy je mieć w pamięci.

Tego rodzaju incydent to jest coś, co może nam zagrozić w przyszłości, zagrozić naszemu życiu?

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak. Każde oparzenie słoneczne już statystycznie może wpłynąć na rozwój jakiejś choroby skóry, nawet potencjalnie śmiertelnej.

Даріуш Літера:

Tu mówimy o czerniaku złośliwym.

Д-р Марцін Рошковскі:

Mówimy o nowotworach złośliwych skóry. To może być czerniak, ale to mogą być też raki. Są takie dwa rodzaje raków, które występują oprócz czerniaka.

[00:03:47] Jakie zmiany skórne powinny zaniepokoić pacjenta?

Даріуш Літера:

Czy w praktyce lekarza rodzinnego często Pan doktor widzi takie podejrzane zmiany?

Д-р Марцін Рошковскі:

Zmiany potencjalnie nowotworowe są troszeczkę większe, są o nierównych brzegach, są troszeczkę uwypuklone.

Даріуш Літера:

A czy są tkliwe, czy to niekoniecznie?

Д-р Марцін Рошковскі:

Raczej mogą podkrwawiać, mogą się łuszczyć. Pacjent myśli, że się zadrapał, a to zadrapanie trwa już 2 tygodnie albo 3 tygodnie.

Trzeba też pamiętać o tym, że mogą być kilkukolorowe. Na przykład jeśli widzimy taki brązowy, niebieskawy, czarny kolor na jakimś znamieniu, to należy udać się do lekarza na konsultację.

Даріуш Літера:

Czasami tak się zdarzy, że po prostu lekarz pierwszego kontaktu powie: no proszę, do dermatologa zapraszamy.

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak. Bardzo trudna jest ocena zmian skórnych pod tym kątem, ponieważ każdy z nas z wiekiem ma ich coraz więcej. Dlatego szczególnie należy zwracać uwagę na te z cechami, które wymieniłem.

Даріуш Літера:

Jeżeli coś się zmienia, jeżeli dostrzegamy, że któreś z naszych znamion w ostatnim czasie podkrwawia.

Д-р Марцін Рошковскі:

To udajemy się do lekarza.

[00:04:42] Jak często stosować krem z filtrem?

Даріуш Літера:

Żeby zapobiec tego rodzaju sytuacjom, musimy aplikować różne środki. Takie, które nas chronią.

Д-р Марцін Рошковскі:

Chronią przed słońcem.

Даріуш Літера:

Jak często powinniśmy się smarować kremami z filtrami, żeby to było skuteczne?

Bo znam sytuację: „No przecież ja posmarowałem się kremem”. Raz rano, a jest godzina szesnasta i w tym czasie było jeszcze siedem kąpieli morskich.

Д-р Марцін Рошковскі:

Smarujemy się 20 minut przed wyjściem na słońce. Pewne statystyki, analizy medyczne mówią, żeby jeszcze 20 minut po wyjściu na słońce przesmarować się jeszcze raz.

No i potem co dwie, trzy godziny. Chyba że byliśmy się wykąpać i wycieraliśmy się ręcznikiem, to ścieramy tę warstwę ochronną, więc ponownie musimy się posmarować.

Даріуш Літера:

No to niezły bidon musimy zabrać tego kremu?

Д-р Марцін Рошковскі:

Musi być jeszcze napisane SPF 50 albo SPF 30. Co najmniej 30.

Даріуш Літера:

Niżej po prostu nie chroni?

Д-р Марцін Рошковскі:

Niżej chroni słabiej.

[00:05:33] Czy sam krem z filtrem wystarczy?

Даріуш Літера:

Rozumiem, ale jeżeli rzeczywiście poważnie myślimy o swoim zdrowiu, to chronimy się wystarczająco, żeby nie mieć problemów.

Д-р Марцін Рошковскі:

Tutaj trzeba jeszcze wspomóc parasol, długi rękaw, ewentualnie jakieś przewiewne ubranie, raczej dłuższe, kapelusz.

Даріуш Літера:

Wszystko, co sprawi, że wrócimy, jakbyśmy nie wyjeżdżali na słońce.

Д-р Марцін Рошковскі:

Coś za coś. Trzeba umieć rozumować, jak we wszystkim.

Zauważyłem na przykład, że Australijczycy przy każdym wyjściu z domu się smarują. Każde odsłonięte miejsce smarują. Tam czerniaka jest najwięcej przez największe nasłonecznienie. I oni mają taki nawyk, że po prostu albo chronią się przed słońcem, albo smarują się non stop.

[00:06:05] Dlaczego niemowląt nie wolno wystawiać na słońce?

Даріуш Літера:

Czyli wiemy już, że są grupy szczególnie narażone na skutki nadmiernego działania promieni słonecznych i do nich możemy zaliczyć między innymi mieszkańców Australii, ale też sami możemy się narażać, jeżeli nie myślimy o naszym bezpieczeństwie na co dzień w takie upalne dni.

Д-р Марцін Рошковскі:

Możemy narażać siebie, swoje dzieci. Dzieci do szóstego miesiąca życia nie powinny być wystawione na promieniowanie słoneczne. Nie opalamy niemowląt. Dopiero tę radość mogą mieć chodzące dzieci.

[00:06:55] Jakie leki mogą zwiększać wrażliwość skóry na słońce?

Даріуш Літера:

Jakie schorzenia przewlekłe, z którymi walczymy, powinny być absolutnym przeciwwskazaniem do opalania?

Czy jest coś takiego, że jeżeli zażywamy jakieś konkretne leki, jesteśmy na coś chorzy, nie powinniśmy wychodzić na słońce?

Д-р Марцін Рошковскі:

Myślę, że większość osób, które zażywa te leki, jest tego świadoma. Natomiast ostatnio widziałem piękne zdjęcie pana, który na dolegliwości bólowe stawu łokciowego miał zaaplikowany żel z ketoprofenem i ten żel dał mu piękną, błyskawiczną opaleniznę w formie takiego raczka czerwonego na łokciu.

Czyli unikamy stosowania tych tak zwanych NLPZ, czyli niesteroidowych leków przeciwzapalnych, jeśli wystawiamy się na większą ilość promieniowania słonecznego.

Niektóre antybiotyki, zwłaszcza tetracykliny, ale też takie leki jak chinolony, na przykład niektóre leki stosowane na zakażenia dróg moczowych.

Даріуш Літера:

To nie takie oczywiste, prawda?

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak. W zasadzie obowiązkiem lekarza jest poinformować pacjenta przy wręczaniu recepty, że ten lek zmienia reakcję skóry na słońce. Proszę się nie eksponować na promienie słoneczne do czasu ukończenia stosowania tego leku.

Ale to też był już problem. Niektóre leki moczopędne też mogą dawać zwiększoną opaleniznę, na przykład taki bardzo popularny furosemid albo hydrochlorotiazyd.

Niektóre leki na serce, niektóre leki na łuszczycę. Aczkolwiek łuszczyca zazwyczaj dobrze reaguje na słońce i słoną wodę, ale niektóre stosowane leki mogą pogarszać sprawę.

Даріуш Літера:

Warto, jeżeli stale przyjmujemy jakieś leki, spojrzeć może do tych informacji i ulotek, bo tam może być napisane czarno na białym, że proszę nie opalać się w czasie kuracji.

[00:08:21] Czy dieta może wspierać skórę w kontakcie ze słońcem?

Даріуш Літера:

Czy istnieje jakaś suplementacja, dieta, która może pomóc w ochronie przed słońcem, przed nadmiernym opalaniem? Może powinniśmy zmienić troszeczkę nasze nawyki żywieniowe?

Д-р Марцін Рошковскі:

Patrzyłbym na to tak bardziej holistycznie. Takie modne słowo: bardzo holistycznie.

Rzeczywiście to, w jaki sposób się odżywiamy, ma wpływ na to, w jakiej kondycji jest nasza skóra. To, w jakiej kondycji jest nasza skóra, będzie decydować o tym, czy będziemy reagować lepiej albo gorzej na światło słoneczne.

Tutaj są ważne antyoksydanty. Promieniowanie UV jest promieniowaniem potencjalnie kancerogennym, ujemnym, czyli wszystkie te rzeczy, które powodują procesy starzenia skóry, są na przykład troszkę spowolnione.

To są najczęściej barwniki w owocach, więc im bardziej kolorowe warzywa i owoce jemy, tym więcej antyoksydantów przyjmujemy. Też uważa się, że dieta bogata w witaminę A, witaminę E poprawia kondycję skóry. Na przykład ryby morskie.

[00:09:37] Zakończenie rozmowy

Даріуш Літера:

Powiedział w podcaście „CO NA TO TWÓJ LEKARZ” dr Marcin Roszkowski, specjalista medycyny rodzinnej. A do wakacyjnych tematów powrócimy w kolejnych odcinkach naszego podcastu.

Bardzo dziękuję, panie doktorze.

Д-р Марцін Рошковскі:

Bardzo dziękuję, panie redaktorze.

Ключові висновки для пацієнтів

• Opalanie nie jest obojętne dla skóry, ponieważ każda dawka promieniowania słonecznego wpływa na nią w pewien sposób.
• Szczególnie narażone na skutki słońca są dzieci, osoby starsze, kobiety ciężarne, osoby z wybranymi chorobami przewlekłymi oraz pacjenci przyjmujący niektóre leki.
• Dla wytwarzania witaminy D wystarczy niewielka ekspozycja: głowa i ramiona, około 30 minut dziennie w miesiącach wiosenno-letnich.
• Objawy oparzenia słonecznego mogą pojawić się z opóźnieniem i obejmują zaczerwienienie, ból, obrzęk oraz nadmierne ocieplenie skóry.
• Przy oparzeniu słonecznym należy chronić skórę przed słońcem przez kilka dni i stosować środki łagodzące podrażnienia, na przykład kosmetyki z aloesem.
• Każde oparzenie słoneczne może statystycznie wpływać na ryzyko rozwoju chorób skóry, w tym nowotworów złośliwych skóry.
• Do lekarza należy zgłosić się, gdy znamię się zmienia, ma nierówne brzegi, jest uwypuklone, podkrwawia, łuszczy się albo ma kilka kolorów.
• Krem z filtrem należy nakładać 20 minut przed wyjściem na słońce, ponowić aplikację po około 20 minutach ekspozycji, a następnie smarować się co dwie–trzy godziny oraz po kąpieli i wytarciu ręcznikiem.
• W rozmowie wskazano, że filtr powinien mieć co najmniej SPF 30, a SPF 50 również jest zalecanym wyborem.
• Ochronę przeciwsłoneczną warto uzupełniać parasolem, długim rękawem, przewiewną odzieżą i kapeluszem.
• Dzieci do szóstego miesiąca życia nie powinny być wystawiane na promieniowanie słoneczne.
• Niektóre leki mogą zmieniać reakcję skóry na słońce, w tym wybrane NLPZ, antybiotyki, leki moczopędne, niektóre leki na serce i niektóre leki stosowane w łuszczycy.
• Osoby przyjmujące stale leki powinny sprawdzać informacje w ulotkach i stosować się do zaleceń lekarza dotyczących ekspozycji na słońce.
• Kondycja skóry zależy także od sposobu odżywiania; w rozmowie wskazano rolę antyoksydantów, kolorowych warzyw i owoców, witaminy A, witaminy E oraz ryb morskich.

Інформація про учасників:

Гість: доктор Марцін Рошковскі, specjalista medycyny rodzinnej z wieloletnim doświadczeniem w Podstawowej Opiece Zdrowotnej. W pracy z pacjentami zajmuje się także leczeniem otyłości oraz szeroko pojętą profilaktyką zdrowotną.

Ведучий: Даріуш Літера, медичний редактор, спеціаліст з комунікацій у сфері охорони здоров’я та творець подкасту CO NA TO TWÓJ ELEKARZ. Він роками займається навчанням пацієнтів, проводячи інтерв’ю зі спеціалістами в різних галузях медицини.

УВАГА!

Цей матеріал призначений лише для освітніх цілей. Він не замінює консультації лікаря. Якщо у вас виникли будь-які тривожні симптоми, зверніться до лікаря.
Підписатися ЩО СКАЖЕ ВАШ ЛІКАР?, якщо ви зацікавлені в достовірних медичних знаннях та свідомій профілактиці здоров'я.