Подкаст: ЩО СКАЖЕ ВАШ ЛІКАР?

Епізод: Kleszcze, komary, osy. Jak reagować?

Ведучий: Даріуш Літера

Гість: Доктор Марцін Рошковскі, фахівець сімейної медицини

Тривалість: 15 хвилин

Kleszcze, komary, osy i pszczoły to częsty temat rozmów pacjentów, szczególnie w czasie wakacji, wyjazdów i spacerów na łonie natury. Choć wiele takich sytuacji kończy się jedynie miejscowym dyskomfortem, część z nich wymaga uważnej obserwacji, a niektóre objawy powinny skłonić do szybkiego kontaktu z lekarzem lub wezwania pomocy.

W tym odcinku podcastu ЩО СКАЖЕ ВАШ ЛІКАР? Dariusz Litera rozmawia z dr. Marcinem Roszkowskim, specjalistą medycyny rodzinnej, o tym, jak bezpiecznie usunąć kleszcza, czego nie robić po jego znalezieniu w skórze, kiedy obserwować miejsce wkłucia i jakie znaczenie ma rumień wędrujący.

Rozmowa dotyczy także komarów, repelentów oraz użądleń os i pszczół. Ekspert wyjaśnia, które objawy po użądleniu mogą sugerować poważną reakcję organizmu, kiedy warto dzwonić po pomoc oraz dlaczego osoby uczulone powinny informować otoczenie o swoim ryzyku.

Повна стенограма подкасту

[00:00:00] Wprowadzenie. Kleszcze, komary i wakacyjny niepokój

Даріуш Літера:

Nic tak nie psuje wakacyjnego nastroju jak bąble na skórze i uciążliwe swędzenie. Choć najczęściej dają nam się we znaki komary, to sen z powiek wielu rodziców spędzają kleszcze, zwłaszcza jeśli całą rodziną spędzamy wakacje na łonie natury.

Dzisiaj Twoim Lekarzem jest dr Marcin Roszkowski, specjalista medycyny rodzinnej. Dzień dobry, panie doktorze.

Д-р Марцін Рошковскі:

Доброго ранку, пане редакторе.

[00:00:22] Czym może grozić ukłucie kleszcza?

Даріуш Літера:

Czym może grozić takie ukłucie kleszcza?

Д-р Марцін Рошковскі:

Niczym.

Даріуш Літера:

Naprawdę?

Д-р Марцін Рошковскі:

Statystycznie bardzo mało nam grozi po ukłuciu kleszcza.

Даріуш Літера:

No to trochę mnie pan doktor uspokoił, bo co chodzę na spacer z psem, to głównie z psa ściągam te kleszcze, ale obawiam się, że część z nich gdzieś tam trafi pod nogawkę.

Д-р Марцін Рошковскі:

Pan redaktor potrafi rozpoznać, jaki to jest gatunek kleszcza? Bo kleszcz kleszczowi nierówny.

Даріуш Літера:

Nie potrafię.

Д-р Марцін Рошковскі:

Kleszcze z gatunku Ixodes to są kleszcze, które przenoszą na przykład boreliozę, której tak bardzo się boimy. Więc jeśli pies miał kleszcza z innego gatunku, to boreliozy musi się pan redaktor obawiać.

Даріуш Літера:

Ale jak je rozróżnić?

Д-р Марцін Рошковскі:

One są proste w rozróżnieniu, ale ciężko je opisać przed mikrofonem.

Даріуш Літера:

Zaglądamy więc do internetu, wpisujemy Ixodes.

Д-р Марцін Рошковскі:

I odróżniamy. Naprawdę da się jedne od drugich odróżnić.

Даріуш Літера:

Trochę jest zróżnicowanie geograficzne.

Д-р Марцін Рошковскі:

Polska jest regionem w całości endemicznym dla bakterii Borrelia burgdorferi, która powoduje chorobę z Lyme, czyli tę słynną, przez niektórych nazywaną boreliozą.

Даріуш Літера:

Dobrze, to nie chcemy mieć tej boreliozy, ale statystycznie, jak pan doktor powiedział, prawdopodobieństwo nie jest duże.

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie jest duże, ale grozi nam kilka chorób. Kleszcze gryzą naszą skórę, wypijają krew, po czym po wypiciu tej krwi są przewodnione i wpuszczają nadmiar wody w postaci śliny z powrotem. I niestety zdarza się, że właśnie te zarazki, czy to są bakterie, czy wirusy, czy też inne organizmy, potrafią wpuścić z powrotem. Dlatego przenoszą te choroby.

[00:01:47] Jak bezpiecznie usunąć kleszcza ze skóry?

Даріуш Літера:

Załóżmy, że taki kleszcz się wszczepił i ja patrzę, podciągam nogawkę, a tam jest. Jak go bezpiecznie usunąć?

Д-р Марцін Рошковскі:

To jest bardzo proste, pod warunkiem że znamy zasady. Nie możemy go wykręcać, dusić, przypalać, zalewać niczym. Należy użyć jakiegoś prostego narzędzia, które pozwoli nam uchwycić go albo w okolicach pyszczka, albo podważyć go w okolicach pyszczka i po prostu łagodnym, ale zdecydowanym, ciągłym ruchem wyciągnąć go ze skóry.

Даріуш Літера:

Żeby nic nie zostało w środku.

Д-р Марцін Рошковскі:

Może zostać w środku. Nie bójmy się tego. To zostają fragmenty kleszcza, chitynowe fragmenty, które niczym nie zagrażają, nie zwiększają ryzyka zakażenia, tak jak w przypadku innych owadów.

Даріуш Літера:

Liczy się ten jeden zdecydowany ruch?

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie, to nie jest aż tak istotne, że to ma być zdecydowany ruch. Po prostu wyciągamy go naraz. Ani zbyt gwałtownie, ani zbyt powoli. Najważniejsze, żeby go nie zdusić. Chwytamy go w okolicach pyszczka.

Różnych narzędzi możemy użyć. Możemy użyć pęsety z cienkimi zakończeniami albo takiej karty dostępnej w aptece, która ma nacięcie. Takie nacięcie wsuwamy tak długo, aż kleszcz się zakleszczy w tym nacięciu. Wtedy ruchem do góry go wyciągamy, podważamy.

Bardzo wygodne są też pętelki. Wygląda to tak jak długopis, który jest zakończony małą pętelką. Zakłada się ją na kleszcza, zaciska w okolicach pyszczka i swobodnie wyciąga bez żadnego zduszenia. Bardzo bezpiecznie.

[00:03:01] Czego nie robić z kleszczem i jak poradzić sobie bez narzędzia?

Даріуш Літера:

No, zupełnie inaczej radzą weterynarze, bo weterynarz, do którego zaprowadziłem mojego psa z licznymi kleszczami, mówi, żeby je wykręcać.

Д-р Марцін Рошковскі:

Wiem, że tak mówią. Natomiast literatura wyraźnie mówi: nie wykręcać, nie zduszać, niczym nie traktować.

Ja doradzę bardzo prosty sposób, jeśli jesteśmy na wakacjach czy gdziekolwiek na łące i nie mamy żadnego narzędzia do wyciągnięcia kleszcza. Bierzemy butelkę PET, wycinamy fragment plastiku, robimy wąskie nacięcie w tym plastiku od brzegu, w kształcie litery V, i postępujemy tak samo jak z tą kartą. Wsuwamy powoli kleszcza tak, by go podważyć i wyciągnąć.

Даріуш Літера:

Wtedy cyk i kleszcz odlatuje.

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak, tak.

Даріуш Літера:

Może lepiej też, jak już mamy go na skórze, zrobić mu zdjęcie, żebyśmy ustalili, co to był za gatunek?

Д-р Марцін Рошковскі:

To bardzo może ułatwić sprawę.

[00:03:43] Co obserwować po ukłuciu kleszcza?

Даріуш Літера:

Później obserwujemy to miejsce.

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak jest, jeśli mówimy o boreliozie. Obserwujemy miejsce wkłucia. Chcemy, żeby nie pojawiło się tam po co najmniej siedmiu dniach czerwone kółko wielkości co najmniej pięciu centymetrów. Czyli co najmniej siedem dni i co najmniej pięć centymetrów pozwala rozpoznać rumień wędrujący, czyli zakażenie boreliozą.

Даріуш Літера:

Czyli jeżeli ten rumień się pojawia, to?

Д-р Марцін Рошковскі:

Do doktora.

Даріуш Літера:

A doktor co robi?

Д-р Марцін Рошковскі:

Doktor przepisuje kurację antybiotykową. W zależności od towarzystw naukowych to jest dłuższa albo krótsza kuracja. Najodważniejsi w tym są Amerykanie. Oni dają najkrótszą kurację. Natomiast w Polsce lekarz chorób zakaźnych preferuje 14 do 21 dni leczenia antybiotykiem. Stosujemy antybiotyki proste, wąskospektrumowe, więc wpływ na organizm ludzki jest minimalny.

Даріуш Літера:

I to zamyka sprawę?

Д-р Марцін Рошковскі:

W 99,9 procent przypadków tak.

[00:04:27] Co, jeśli przegapimy rumień po kleszczu?

Даріуш Літера:

A jeśli przegapimy rumień?

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie zawsze skończy się to kolejnym etapem choroby. Najczęściej organizm też sobie z tym poradzi. Tylko tyle, że my nie chcemy ryzykować, żeby doszło do bardziej skomplikowanych faz boreliozy. Na przykład fazy stawowej, gdzie dochodzi do zapalenia dużych stawów, albo, nie daj Boże, do neuroboreliozy, która może być wykrywana po latach i ma bardzo niespecyficzne objawy.

Даріуш Літера:

Dlatego obserwujemy skórę. Jeżeli był taki kleszcz, uważnie patrzymy. Jeżeli pojawia się rumień, idziemy do lekarza, a lekarz zleca terapię.

Д-р Марцін Рошковскі:

I jesteśmy zdrowi. Żadnych badań, żadnych testów. Nie musimy testować kleszcza ani siebie.

Istotny jest okres, przez jaki kleszcz jest w skórze. Kleszcz ma borelię w przewodzie pokarmowym. On wypija tę krew, borelia wykorzystuje krew do przekształcenia się w swoim cyklu rozwojowym i zostaje wpuszczona. Więc to musi być 24 do 36 godzin, żeby kleszcz mógł zarazić człowieka.

Даріуш Літера:

Czyli jeśli stosunkowo szybko go usuniemy?

Д-р Марцін Рошковскі:

To jest bardzo duża szansa, że nie pojawi się żaden rumień.

Даріуш Літера:

I to też informacja, która wszystkich może uspokoić.

[00:05:23] Jak zapobiegać ukłuciom kleszczy i komarów?

Даріуш Літера:

Czy możemy czegoś używać do zapobiegania ukłuciom owadów i pajęczaków?

Д-р Марцін Рошковскі:

Po pierwsze środek zwany zdrowym rozsądkiem. Unikamy w okresie, kiedy kleszcze są bardzo aktywne, czyli w godzinach przedpołudniowych i popołudniowych, w odpowiednich miesiącach, powiedzmy od kwietnia do października, kiedy temperatury są powyżej 5 do 7 stopni.

Unikamy krzewów, unikamy wysokich traw. Kleszcze wbrew pozorom nie skaczą z drzew. Jedyne przypadki, kiedy kleszcz spada z drzewa, to kiedy odpadnie od ptaka czy na przykład od wiewiórki i spadnie na dół. Natomiast one bytują zazwyczaj na wysokości od metra do półtora metra. I takich miejsc unikamy albo raczej zachowujemy czujność po przebywaniu w takich miejscach.

Даріуш Літера:

I obserwujemy się, czy gdzieś tam coś nam nie wędruje.

Д-р Марцін Рошковскі:

Po każdym takim spacerze warto byłoby zbadać dziecko i siebie. Dłuższy rękaw, dłuższa nogawka w spodniach też nas przed tym chronią. No i repelenty. Najpopularniejszym chyba składnikiem jest DEET.

Даріуш Літера:

Powoduje, że jednak owady i pajęczaki unikają nas.

Ja jeszcze mam jeden domowy sposób. Jeżeli przed nami idzie pies, temperaturę ciała ma wyższą od temperatury ciała człowieka, a kleszcze mają termoreceptory i zwykle atakują zwierzę, które jest cieplejsze. Dlatego psy wychwytują kleszcze. Sprawa jest niezbadana naukowo, ale wielokrotnie zaobserwowana.

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie wiem, jak jest w przypadku kleszczy, natomiast u komarów jest wiele czynników. To nie tylko temperatura, nie tylko ciepło, ale też dwutlenek węgla i kilka substancji wydzielanych przez naszą skórę.

[00:06:54] Komary, witamina B i łagodzenie świądu

Даріуш Літера:

Panie doktorze, komary to bardzo popularny problem, bo albo są, albo ich nie ma. Albo jest dużo komarów, albo mało. Często dyskutujemy na ten temat. Dużo się rozmawia w Polsce o komarach, jeżeli się pojawiają.

Czy są takie sposoby, że na przykład mówiono: witaminę B trzeba brać, żeby te komary nas nie gryzły? To tak wyczytałem w internetach.

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie znalazłem publikacji naukowych, które by do tego zachęcały.

Даріуш Літера:

Więc pan doktor dementuje?

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie potwierdzam.

Даріуш Літера:

Rozumiem. Czyli odstraszamy też tradycyjnie repelentami. Miejscowo stosujemy coś, co pozwoli złagodzić swędzenie.

Д-р Марцін Рошковскі:

Możemy też wziąć takie preparaty w tabletce. Możemy wziąć zarówno kremy albo żele, ale czasami pomaga też preparat w tabletce.

Даріуш Літера:

Żeby nie mieć tego przykrego uczucia.

W Polsce na szczęście nie mamy malarii, więc nie jesteśmy tym rejonem, gdzie ona nam grozi.

Д-р Марцін Рошковскі:

Jeszcze nie mamy.

Даріуш Літера:

A coś nadciąga?

Д-р Марцін Рошковскі:

Zmiany klimatu mogą spowodować, że pojawi się kilka chorób. U nas mogą się pojawić Zika, może się pojawić malaria czy jakieś inne.

Даріуш Літера:

Ten zarodziec malaryczny może się do nas tutaj dostać?

Д-р Марцін Рошковскі:

Jeśli odpowiednio pogoda się zmieni, no to tak, bo to od tego zależy.

[00:07:54] Użądlenia os i pszczół. Kiedy sytuacja może być groźna?

Даріуш Літера:

A jeżeli chodzi o owady, które nas żądlą, to tutaj sytuacja jest o tyle bardziej skomplikowana, że różnie reagujemy na te użądlenia.

Д-р Марцін Рошковскі:

One na szczęście nie przenoszą nam chorób, natomiast mogą też spowodować sporo ambarasu.

Даріуш Літера:

I tutaj mogą być naprawdę bardzo groźne skutki, aż do zagrożenia życia.

Więc jak określić typowe objawy użądlenia i jak je odróżnić od objawów, które mogą narastać i spowodować zagrożenie życia? Bo to jest sytuacja zawsze stresująca.

Pamiętam kilka takich przypadków. A to dziecko, a to ktoś z dorosłych, użądlony, bo jakieś słodkie napoje stały w ogrodzie, ktoś złapał, albo jakieś owoce były. Nagle gdzieś tam na tym owocu była osa. Trzask i mamy problem.

W jakich interwałach czasowych to przebiega, żebyśmy mogli opanować sytuację?

Д-р Марцін Рошковскі:

Dobrze. Dziecko biega sobie bez butów. Na trawie jest dużo koniczyny, gdzieś na jakiejś kończynie siedzi pszczoła albo osa. Dziecko zaczyna płakać, przybiega do nas. Szybciutko wyciągamy żądło i patrzymy, co się dzieje.

Dziecko nigdy nie miało wcześniej żadnej anafilaksji czy żadnego poważnego powikłania po ugryzieniu przez pszczołę albo osę. Nie panikujemy. Najczęściej kończy się na kilkugodzinnym obrzęku, bólu i zaczerwienieniu, które z czasem ustępują.

Даріуш Літера:

Czy robimy okłady, żeby nie bolało?

Д-р Марцін Рошковскі:

Przede wszystkim uspokajamy siebie i dziecko. Leki przeciwbólowe doustnie też możemy podać. One w ciągu pół godziny do godziny zadziałają. Jeśli ból się utrzymuje 2 do 3 godzin, to mamy szansę, że się to pokryje ze sobą. Chłodny okład i będzie dobrze.

[00:09:25] Obrzęk, alergia i objawy anafilaksji

Даріуш Літера:

No dobrze, kiedy sytuacja zmierza w złym kierunku?

Д-р Марцін Рошковскі:

Następuje eskalacja. Mamy powiedzmy 10 procent osób. Dzieci w ogóle są rzadziej uczulone na jad pszczeli niż dorośli. Mamy 10 procent osób, które będą miały obrzęk trochę większy niż standardowy, kilkunastogodzinny. Czasem on może się utrzymać nawet do 10 dni.

Generalnie dotyczy to na przykład ręki albo nogi, która puchnie. Niekoniecznie kończy się to interwencją lekarzy. To się zdarza. My najczęściej o tym wiemy. Ta osoba jest lekko uczulona na błonkoskrzydłe, puchnie jej ręka.

Pewnie 10 procent tych osób z tych 10 procent, czyli jedna osoba na sto, może mieć jeszcze reakcję anafilaktyczną. Czyli zacznie się gwałtowna reakcja organizmu prowadząca do wstrząsu: pogorszenia samopoczucia, utraty przytomności, a nawet zatrzymania krążenia.

Даріуш Літера:

No i wtedy?

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie czekajmy do tego momentu. Musimy powiedzieć, jakie są objawy, które mogą potencjalnie grozić wstrząsem.

To są objawy z układu oddechowego. Może się pojawić chrypka, mogą być jakieś świsty w płucach, może się pojawić wręcz ewidentna trudność z oddychaniem. Może się pojawić, nie daj Boże, obrzęk twarzy, uszu, ust, powiek, a nawet mogą być objawy ze strony przewodu pokarmowego.

Даріуш Літера:

To dodajmy, że niekoniecznie ta osa czy pszczoła musiała użądlić w okolice głowy i szyi.

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak jest. Mogą się pojawić skurcze brzucha, biegunka, nudności, wymioty. Później może dojść przyspieszona akcja serca, obniżone ciśnienie, jakieś zawroty głowy, włącznie z utratą przytomności.

Jeśli tylko zaczną się takie objawy, to już warto poradzić się profesjonalisty. Najczęściej kończy się to wykonaniem telefonu na 999 albo 112, ale lepiej dzwonić na 999.

Даріуш Літера:

Żeby wezwać służby ratunkowe, żeby ratować.

Д-р Марцін Рошковскі:

Żeby się poradzić. Ewentualnie dyspozytor zadecyduje, czy sytuacja jest ryzykowna i czy wysyła zespół. Ale lepiej jest zadzwonić, poradzić się, odłożyć słuchawkę i podziękować, niż bać się, że może nadaremno będziemy wzywać zespół.

Даріуш Літера:

No tak, więc ta świadomość musi być. I w takiej sytuacji rzeczywiście trzeba troszeczkę oddzielić się od tych emocji. Czyli musimy działać świadomie, ratując osobę, jeżeli pogłębiają się objawy.

Д-р Марцін Рошковскі:

Myślę, że nawet ratownicy medyczni nie do końca są oddzieleni od emocji podczas swojej pracy. Musimy działać świadomie. Jeśli podejrzewamy, że to mogą być objawy wstrząsu, lepiej zadzwonić, zapytać, zostać uspokojonym i podziękować, niż tego nie zrobić.

[00:11:53] Użądlenie w okolicy twarzy, ust i szyi

Даріуш Літера:

A czy użądlenie w okolice głowy i szyi to jest wskazanie, żeby od razu zasięgać pomocy?

Д-р Марцін Рошковскі:

Jest to duże ryzyko, dlatego że może nie być alergii, ale obrzęk może utrudnić oddychanie.

Даріуш Літера:

Czyli jeżeli to jest twarz, ewentualnie okolice jamy ustnej.

Д-р Марцін Рошковскі:

To jest ryzyko obrzęku, utrudnionego oddychania czy zatrzymania krążenia.

Даріуш Літера:

Czyli wtedy po prostu jedziemy po pomoc albo wzywamy pomoc.

Д-р Марцін Рошковскі:

Nie jedziemy, nie jedziemy. Dzwonimy albo idziemy, jeśli jesteśmy obok.

Zastanawiałem się nad tym właśnie wczoraj. Wydaje mi się, że sensownym byłoby doradzić: nawet jeśli jesteśmy w okolicach jakiegoś gabinetu dentystycznego, to dentyści stosują różne środki do znieczulenia i też muszą być przygotowani na reakcje wstrząsowe. Oni też dysponują lekami.

Więc nie jedziemy przede wszystkim. Albo na miejscu zaopatrujemy, albo dzwonimy po pomoc.

Даріуш Літера:

Ważne, żeby zasięgnąć pomocy i uzyskać profesjonalne wskazówki, co robić dalej. Albo pomoc bezpośrednią, że przyjedzie zespół i będzie osobę ratował.

Czy jakieś długotrwałe skutki po tego rodzaju sytuacjach zostają w naszym organizmie?

Д-р Марцін Рошковскі:

Raczej nie zostaną. Każda kolejna reakcja anafilaktyczna może być gorsza, natomiast ustępuje to bez śladu.

[00:13:04] Adrenalina ratunkowa i informowanie otoczenia

Даріуш Літера:

Ale powinien pozostać ślad w naszej świadomości, że musimy się przed tego rodzaju sytuacjami bezwzględnie chronić.

Д-р Марцін Рошковскі:

I informować nasze otoczenie. Opaska na ręce, na przykład: uczulony na jad pszczoły. Jeśli ktoś jest tak mocno uczulony, może dojść do reakcji anafilaktycznej.

Leży nieprzytomny mężczyzna w wieku 50 lat, w dziwnej pozycji na ulicy. Przechodzą przechodnie i pierwsze, co myślą? Pijany. Zwłaszcza jeśli charczy, bo już ledwo oddycha.

Даріуш Літера:

I taka opaska może uratować życie. Pamiętajmy o takich sytuacjach i powinniśmy wszyscy pewnie zastanowić się, czy w naszym najbliższym otoczeniu nie mamy takich osób.

Д-р Марцін Рошковскі:

I czy te osoby noszą adrenalinę ze sobą. Adrenalina jest lekiem ratunkowym, podstawowym, pierwszego rzutu w takich sytuacjach. Więc jeśli mamy dziecko, żonę, męża, babcię, też musimy wiedzieć, jak jej użyć.

Даріуш Літера:

Adrenalina w strzykawce, która przypomina trochę długopis czy insulinówkę. To się po prostu podaje, nawet przez ubranie.

Д-р Марцін Рошковскі:

Tak, w udo. Ważne, żeby podać w duży mięsień i nie zastanawiać się w ogóle.

Даріуш Літера:

Zdecydowany ruch i później wstrzyknięcie. Zresztą na tym aplikatorze wszystko jest opisane. Jeżeli ktoś ma coś takiego przy sobie, jest uczulony i doszło do takiej sytuacji, że został użądlony.

Д-р Марцін Рошковскі:

Mimo wszystko dzwonimy wtedy na 999 po poradę albo udajemy się do lekarza, jeśli oczywiście jest blisko, tak jak mówiłem. Dlatego że część osób ma jeszcze reakcję późną. Po początkowej poprawie może dojść do gwałtownego pogorszenia za parę godzin.

Даріуш Літера:

Powiedział w podcaście „Co na to Twój Lekarz” dr Marcin Roszkowski, specjalista medycyny rodzinnej. Bardzo dziękuję, panie doktorze.

Д-р Марцін Рошковскі:

Щиро дякую, пане редакторе.

Ключові висновки для пацієнтів

• Statystycznie po ukłuciu kleszcza ryzyko poważnych konsekwencji jest niewielkie, ale miejsce wkłucia warto obserwować.

• Kleszcza nie należy wykręcać, dusić, przypalać ani niczym zalewać.

• Kleszcza najlepiej usunąć narzędziem, które pozwala uchwycić go lub podważyć w okolicy pyszczka.

• Jeśli fragment kleszcza zostanie w skórze, według eksperta nie zwiększa to ryzyka zakażenia.

• Po ukłuciu kleszcza należy obserwować, czy po co najmniej siedmiu dniach nie pojawia się czerwone kółko o średnicy co najmniej pięciu centymetrów.

• Pojawienie się rumienia wędrującego jest wskazaniem do kontaktu z lekarzem.

• Według eksperta po ukłuciu kleszcza nie trzeba rutynowo badać kleszcza ani wykonywać testów u siebie.

• Szybkie usunięcie kleszcza ma znaczenie, ponieważ w rozmowie podkreślono czas 24 do 36 godzin jako istotny dla ryzyka zakażenia boreliozą.

• W profilaktyce kontaktu z kleszczami ważne są zdrowy rozsądek, unikanie wysokich traw i krzewów, oglądanie skóry po spacerze, dłuższa odzież oraz repelenty.

• W rozmowie nie potwierdzono skuteczności witaminy B jako sposobu odstraszania komarów.

• Po użądleniu osy lub pszczoły najczęściej pojawiają się miejscowy ból, obrzęk i zaczerwienienie, które z czasem ustępują.

• Objawy takie jak chrypka, świsty w płucach, trudność w oddychaniu, obrzęk twarzy, ust, powiek lub objawy ze strony przewodu pokarmowego mogą wymagać pilnego kontaktu z pomocą medyczną.

• Przy podejrzeniu reakcji anafilaktycznej lepiej zadzwonić pod 999 lub 112 i skonsultować sytuację z dyspozytorem.

• Użądlenie w okolicy głowy, szyi, ust lub jamy ustnej może być niebezpieczne ze względu na ryzyko obrzęku i utrudnienia oddychania.

• Osoby z ryzykiem ciężkiej reakcji alergicznej powinny informować otoczenie o uczuleniu i mieć przy sobie adrenalinę ratunkową.

Інформація про учасників:

Гість: доктор Марцін Рошковскі, Спеціаліст сімейної медицини з багаторічним досвідом роботи в первинній медичній допомозі. Він також працює з пацієнтами, які лікують ожиріння, та займається профілактичною медичною допомогою в найширшому сенсі.

Ведучий: Даріуш Літера, медичний редактор, спеціаліст з комунікацій у сфері охорони здоров’я та творець подкасту CO NA TO TWÓJ ELEKARZ. Він роками займається навчанням пацієнтів, проводячи інтерв’ю зі спеціалістами в різних галузях медицини.

УВАГА!

Цей матеріал призначений лише для освітніх цілей. Він не замінює консультації лікаря. Якщо у вас виникли будь-які тривожні симптоми, зверніться до лікаря.

Підписатися ЩО СКАЖЕ ВАШ ЛІКАР?, якщо ви зацікавлені в достовірних медичних знаннях та свідомій профілактиці здоров'я.