Podcast: QUE DIT VOTRE MÉDECIN ?

Épisode: Kiedy do ortopedy? #01

Menant: Dariusz Litera

Invité: dr Tomasz Góral, specjalista ortopedii i traumatologii

Durée: 17 minutes

Ból kręgosłupa, przeciążenia wynikające z pracy siedzącej, urazy sportowe, wady postawy u dzieci i choroba zwyrodnieniowa stawów to jedne z najczęstszych powodów kontaktu pacjentów z ortopedą. W tym odcinku podcastu QUE DIT VOTRE MÉDECIN ? Dariusz Litera pyta dr. Tomasza Górala, ortopedę i traumatologa, o to, czym zajmuje się ortopedia, kiedy warto zgłosić się do specjalisty i jakie objawy powinny zwrócić uwagę pacjenta.

W odcinku pojawia się również temat profilaktyki chorób narządu ruchu: aktywności fizycznej u dzieci, unikania niepotrzebnych zwolnień z WF-u, wpływu siedzącego trybu życia na kręgosłup, znaczenia przerw w pracy przy komputerze oraz roli masy ciała i diety. Ekspert wyjaśnia także, dlaczego starzenie się społeczeństwa wiąże się ze wzrostem liczby chorób zwyrodnieniowych i zabiegów endoprotezoplastyki.

Transcription complète du podcast

[00:00:00] Wprowadzenie: dlaczego prędzej czy później możemy trafić do ortopedy?

Dariusz Litera :

Wcześniej czy później wszyscy spotkamy się w poczekalni u ortopedy. Dla jednych wizyta konieczna będzie z powodu długich godzin spędzanych codziennie przed komputerem, innych doprowadzą do tego kontuzje odniesione na trasach narciarskich, biegowych czy w centrach treningowych. Do tego starzenie się społeczeństwa znacznie zwiększa liczbę przypadków chorób zwyrodnieniowych.

Czy jest jakiś sposób, by uniknąć bolesnych dolegliwości? Dzisiaj Twoim lekarzem jest ortopeda, traumatolog dr Tomasz Góral. Dzień dobry, panie doktorze.

dr Tomasz Góral:

Dzień dobry państwu. Dzień dobry panu.

[00:00:29] Co to jest ortopedia i czym zajmuje się traumatologia?

Dariusz Litera :

Zacznijmy może od takich podstaw. Co to właściwie jest ortopedia?

dr Tomasz Góral:

Ortopedia i traumatologia zajmują się schorzeniami i urazami narządu ruchu. Za ojca ortopedii uważany jest Nicolas Andry, który już w 1741 roku opublikował swoje dzieło dające podwaliny ortopedii, a mianowicie w samej nazwie zawarł, czym zajmuje się ta dyscyplina.

Ortopedia, czyli sztuka zapobiegania i poprawiania zaburzeń oraz zniekształceń ciała u dzieci. To zlepek dwóch greckich nazw: „orthos”, czyli prosty, oraz „paideia” – wychowanie, leczenie dzieci.

Także ortopedia zajmuje się schorzeniami narządu ruchu, a traumatologia urazami tego narządu.

[00:01:21] Kiedy zgłosić się do ortopedy?

Dariusz Litera :

No dobrze, kiedy i z czym do ortopedy powinniśmy pójść? Co powinno nas do tego skłonić? Bo tak profilaktycznie to pewnie do tego ortopedy nie zaglądamy. Zaglądamy z bardzo konkretnych powodów.

dr Tomasz Góral:

Wizytę u ortopedy warto zawsze umówić, jeśli pojawiają się jakieś dolegliwości narządu ruchu. Pojawiają się urazy, dolegliwości bólowe, dysfunkcja danego stawu czy też danej partii mięśniowej. Takimi urazami i schorzeniami zajmujemy się na co dzień.

[00:01:50] Co najczęściej boli pacjentów zgłaszających się do ortopedy?

Dariusz Litera :

No i tak przychodzą i mówią tak jak ja: „Oj, boli, boli. Panie doktorze, co robić?”. Co najczęściej boli? Z czym najwięcej pacjentów przychodzi do ortopedy?

Kręgosłup boli, bo u mnie zwykle rzeczywiście tak jest. Posiedzę przy komputerze, wstaję później i mówię: „Ojej, boli”.

dr Tomasz Góral:

Kręgosłup to jedna z głównych przyczyn, dla których pacjenci zgłaszają się do naszych gabinetów. Niestety jest to w większości konsekwencja zaniedbań i traktujemy to już jako swego rodzaju chorobę cywilizacyjną.

Proces degradacji jakości naszego narządu ruchu, szkieletu powoduje, że kto jeszcze w dzieciństwie nie miał kontaktu z ortopedą, na pewno będzie miał ten kontakt w wieku starszym czy też podeszłym.

Uważa się, że ponad 50% społeczeństwa w trakcie swojego życia będzie miało kontakt z ortopedą i będzie to spowodowane najczęściej chorobą zwyrodnieniową.

[00:02:44] Czy kontrola wad postawy powinna zaczynać się już w dzieciństwie?

Dariusz Litera :

No właśnie, ale w jakim stopniu przygodę z poradnią ortopedyczną powinniśmy zacząć w dzieciństwie – od kontroli i korekty wad postawy?

Czy to jest tak, że generalnie zaniedbujemy to, by nasze dzieci prosto siedziały, dobrze się poruszały, wiedziały, jak biegać? No po prostu trochę nie dbamy o to.

dr Tomasz Góral:

Zaniedbania z dzieciństwa na pewno będą miały znaczący wpływ na rozwój choroby zwyrodnieniowej i pojawienie się dolegliwości w wieku starszym.

W Polsce szczęśliwie obowiązuje program profilaktyki wczesnodziecięcej. Dzięki pediatrom, dzięki specjalistom medycyny rodzinnej dziecko jest badane już w pierwszych dniach życia pod kątem wrodzonych schorzeń ortopedycznych.

Później, w trakcie bilansów – przy drugim, czwartym, szóstym roku życia – a także w czasie rutynowych badań lekarskich, narząd ruchu jest oceniany.

Każde zniekształcenie, każde podejrzenie wystąpienia choroby, które jest zauważone czy to przez rodziców, czy w czasie tych bilansów, powinno być wtedy ocenione także ortopedycznie.

Także pierwsze badanie przesiewowe wykonują sami rodzice, a później specjaliści pediatrii i medycyny rodzinnej.

[00:03:58] Na co rodzic powinien zwrócić uwagę u dziecka?

Dariusz Litera :

Na co rodzic powinien zwrócić przede wszystkim uwagę?

dr Tomasz Góral:

Rodzic jest w stanie zauważyć każdą zmianę w zachowaniu dziecka, tak samo każdą zmianę w jego postawie. Traktujemy to jako sylwetkę stojącą.

Rodzic jest w stanie bardzo dobrze wychwycić każdą obronę mięśniową, każdą dysfunkcję czy ograniczenie zakresu ruchomości. Bardzo szybko jest w stanie to zauważyć, obserwować, a wtedy, kiedy to wymaga konsultacji – przede wszystkim każdy rodzic chce dla dziecka jak najlepiej – w związku z tym udaje się z tym do specjalisty.

[00:04:36] Czy zwolnienie z WF-u to dobre rozwiązanie?

Dariusz Litera :

Bo właśnie każdy rodzic chce dla dziecka jak najlepiej i dlatego zwolnienie z WF-u nie jest dobrym pomysłem.

dr Tomasz Góral:

Zwolnienie z WF-u przez nas, ortopedów, jest mocno napiętnowane. Bardzo nie lubimy udzielać tego typu zwolnień, odpowiadać na próby wpłynięcia na nasze decyzje przez rodziców i udzielanie takowych zwolnień.

Natomiast oczywiście są schorzenia, które wymagają takich zwolnień. Zawsze ubolewamy, ponieważ tak jak wspomniałem wcześniej, pewne schorzenia, które są w dzieciństwie, będą miały wpływ na późniejsze funkcje narządu ruchu.

Ortopedia skupia się na leczeniu schorzeń narządu ruchu, także schorzeń wrodzonych. W związku z tym jest pewna grupa dzieci, u których takie zwolnienia lekarskie z WF-u będą się pojawiały.

Brak prawidłowych wzorców ruchowych, brak prawidłowej częstotliwości zajęć WF-u wpłynie na rozwój sylwetki.

Pamiętajmy, że największy wpływ na nasze ciało, na nasz układ, mają oczywiście geny, czyli ewentualne obciążenia genetyczne mogą powodować pewne zniekształcenia, ale znaczenie mają także warunki środowiskowe i warunki życia.

W związku z tym, dbając o swoje dzieci, starajmy się zachęcać je do aktywności, zachęcać do pewnych wzorców ruchowych, poprawiać narząd ruchu. Widząc, jak dziecko siada do lekcji, jaki ma ciężki tornister – pomagajmy, ale też zachęcajmy i stymulujmy do aktywności.

[00:06:16] Dlaczego aktywność fizyczna od dzieciństwa ma znaczenie?

Dariusz Litera :

Czyli w zdrowym ciele duch też będzie zdrowszy. A im we wcześniejszym wieku zaczniemy aktywność fizyczną, tym lepiej dla nas w latach późniejszych.

Bo raczej wszyscy wcześniej czy później siadziemy przed komputerami i okazuje się, że niestety ten siedzący tryb życia – jak pokazują statystyki – i długotrwała praca przy komputerze to jedne z poważniejszych czynników, które wpływają na to, że gorzej się ruszamy i w konsekwencji mamy problemy natury ortopedycznej.

dr Tomasz Góral:

Oprócz otyłości, o której pewnie jeszcze będziemy mogli porozmawiać – tak, ten siedzący tryb życia to już jest schorzenie cywilizacyjne.

Także praca długotrwała w wymuszonych pozycjach czy też powtarzalny ruch w danym stawie będą miały wpływ na nasze dolegliwości i na jakość szkieletu, czyli na jakość naszego kręgosłupa, a także stawów.

[00:07:14] Jak pracować przy komputerze, żeby mniej obciążać kręgosłup?

Dariusz Litera :

Drodzy Polacy, drodzy słuchacze, wstańmy od czasu do czasu zza biurka.

Podczas nagrywania podcastu z okulistą padły bardzo konkretne wskazówki, bo tam też siedzący tryb życia ma znaczenie. Siedzenie przy komputerze i wgapianie się w jeden punkt na ekranie powoduje, że nasze oko przestaje akomodować i w pewnym momencie trzeba po prostu podnieść wzrok, spojrzeć na zieloność dwie minuty, popatrzeć daleko, daleko, daleko – i ograniczamy zły wpływ komputera na nasz wzrok.

Co powinien zrobić człowiek, który jednak osiem godzin spędza w pracy i większą część tych ośmiu godzin siedzi przy biurku, przy komputerze?

Czy są jakieś wskazówki, które możemy podać już teraz? Człowieku pracujący przy komputerze: co pół godziny jednak musisz wstać i zrobić trzy skłony, dwa przysiady? Czy są jakieś takie wskazówki, które sprawią, że być może powinniśmy trochę inaczej układać nasze ciało podczas siedzenia przy komputerze?

Ja znam programistów, którzy mają specjalne klęczniki.

dr Tomasz Góral:

Siedzący tryb życia jest ważnym czynnikiem nieprawidłowych wzorców ruchowych.

Powinniśmy często przerywać tę pracę, często wstawać, wykonywać ćwiczenia. Nie potrzebujemy do tego żadnych przyrządów.

Tak naprawdę stretching, rozciąganie czy też kilka ćwiczeń z zakresu dobrze dobranej kalisteniki – każdy jest w stanie coś takiego wykonać w trakcie pracy, a na pewno będzie to miało bardzo duże zalety dla jakości wykonanej pracy.

Także po prostu wstawajmy od tego biurka.

[00:08:53] Czy praca na stojąco jest lepsza niż siedzenie?

Dariusz Litera :

A co z tą pozycją stojącą? Bo wiem, że niektórzy tak sobie organizują pracę, żeby można było na przykład przestawić laptop wyżej i przez jakiś czas popracować na stojąco.

To bardziej obciąża, mniej obciąża czy stanowi taką właściwą odmianę?

dr Tomasz Góral:

To jest przeskoczenie ze skrajności w skrajność. Praca w pozycji stojącej będzie niosła ze sobą ryzyko innych obciążeń – obciążeń osiowych.

Tak jak lubimy się ruszać, patrzymy na sporty impaktowe, które obciążają osiowo kręgosłup – one są fajne, ale na dłuższą metę niestety nie zawsze wskazane.

Tak samo jak praca w pozycji stojącej. Zawsze dążmy do tego, żeby zachować równowagę. Jeśli musimy długotrwale wykonywać pracę w pozycji siedzącej, starajmy się wstać, a także zmienić pozycję stojącą na pozycję siedzącą.

Często nie bierzemy pod uwagę, że sam dojazd do pracy jest dość dużym obciążeniem dla naszego układu, a także zaburza pracę mięśni kończyn dolnych i przyczynia się do innych schorzeń, także uważanych już za zmiany cywilizacyjne – zmian w naczyniach kończyn dolnych.

[00:10:04] Jakie objawy powinny skłonić do konsultacji ortopedycznej?

Dariusz Litera :

Jakie objawy powinny nas skłonić do tego, żeby zasięgnąć porady ortopedy? Co powinno być tym sygnałem?

Bo ludzie radzą sobie na wiele sposobów. Wielu też przyzwyczaja się do pewnych dolegliwości.

dr Tomasz Góral:

Przede wszystkim nie bójmy się pytać. Pytajmy ortopedę, pytajmy lekarzy doświadczonych w leczeniu chorób narządu ruchu.

Każdą nieprawidłowość, którą zauważymy u siebie – czy to będzie przewlekły ból, czy ostry ból, który wystąpił po jakiejś czynności, po jakiejś kontuzji, czy też zauważalna obrona mięśniowa, czy ograniczenie, dysfunkcja ruchomości w danym stawie – pytajmy w każdym przypadku, który będzie dla nas istotny. Tak to możemy określić.

[00:10:44] Co jeszcze zmniejsza ryzyko schorzeń układu ruchu?

Dariusz Litera :

A co oprócz takich codziennych ćwiczeń, o których mówiliśmy, nawet w tej pracy? Zmiana pozycji – co jeszcze możemy zrobić, by zmniejszyć ryzyko takich schorzeń układu ruchu?

dr Tomasz Góral:

Przede wszystkim zacznijmy od diety, od żywienia, utrzymania prawidłowej wagi ciała.

Otyłość jest tym schorzeniem, które z roku na rok dostarcza nam coraz więcej pacjentów.

[00:11:07] Dlaczego masa ciała ma znaczenie dla stawów?

Dariusz Litera :

Co zaprosimy jakiegoś lekarza do podcastu, a dzisiaj naszym gościem jest dr Tomasz Góral, ortopeda, traumatolog – to od razu jest: za dużo kilogramów.

No ale musi coś być na rzeczy, skoro każdy z tych specjalistów w swoim gabinecie ten nadmiar kilogramów obserwuje. I rzeczywiście to jest taki duży problem?

dr Tomasz Góral:

To jest olbrzymi problem. Otyłość to jest choroba przewlekła. Już od najmłodszych lat zmaga się z nią wiele osób na całym świecie.

Wpływa to bardzo znacząco. Jest to jeden z głównych czynników rozwoju chorób zwyrodnieniowych stawów.

Jest wskaźnik, który powinniśmy ocenić – BMI, czyli iloraz wagi wyrażonej w kilogramach do wzrostu w metrach. Odpowiednie wartości tego wskaźnika podpowiadają nam, w jakiej jesteśmy grupie.

Dariusz Litera :

Są takie specjalne wagi nawet, które podają wszystko.

dr Tomasz Góral:

To już jest zbytnie uproszczenie. Wysilmy także, oprócz swojego ciała i mięśni, mózg, żeby to policzyć. To nie jest zbyt trudne.

Dariusz Litera :

Oczywiście. A matematyka jest królową nauk, więc warto jest jej się poddać.

[00:12:11] Jaka dieta wspiera układ ruchu?

Dariusz Litera :

Skoro już pan doktor wspomniał dietę, to jaka jest ta najzdrowsza dieta dla naszego układu ruchu?

dr Tomasz Góral:

Obawiam się, że nie będę tutaj zbyt dobrym medium do rozmowy o samej diecie.

Przede wszystkim starajmy się jeść odpowiednio często, czyli starajmy się jeść pięć posiłków dziennie, a nie najadać się.

Dariusz Litera :

I nie na noc.

dr Tomasz Góral:

I nie na noc, tak. Oczywiście dieta musi być zbilansowana także do rodzaju aktywności zawodowej i sportowej, jaką wykonujemy na co dzień, oraz do odpowiednio dobranej ilości kalorii.

A co powinna zawierać – to już pytanie także do dietetyków.

[00:12:56] Czy galaretka pomaga na stawy?

Dariusz Litera :

Są takie sposoby, o których nasze babcie jeszcze mówiły: „A zjedz sobie tej galaretki, bo ona jest dobra na stawy”.

dr Tomasz Góral:

Nasze babcie jeszcze szczęśliwie mówiły to wtedy, kiedy rozwój medycyny nie był tak zaawansowany.

Jeśli ktoś lubi, oczywiście nie zabraniamy jeść tych galaretek, ale nie mają one większego wpływu na jakość naszych stawów.

Dariusz Litera :

Czyli jednak mądrości ludowe niech pozostaną mądrościami ludowymi, a my skupmy się na stanie naszego zdrowia.

dr Tomasz Góral:

Medycyna czerpie z tych mądrości ludowych i oczywiście wiemy, dlaczego te galaretki były tak popularne lata temu, ale dzięki rozwojowi medycyny możemy to już w inny sposób leczyć i kontrolować.

[00:13:40] Czy endoproteza biodra lub kolana czeka każdego seniora?

Dariusz Litera :

Dzięki rozwojowi medycyny między innymi żyjemy coraz dłużej i mówi się o starzejących się społeczeństwach oraz o schorzeniach, które będą dotykały po kolei wszystkich.

I tutaj powstaje pytanie: czy zabiegi endoprotezowania stawów biodrowych i kolanowych to operacje, które czekają wszystkich seniorów?

Bo ten wiek seniorski się przesuwa. Obecna pięćdziesiątka to dawniej czterdziestka. Czterdziestolatek kiedyś wyglądał zupełnie inaczej. Pamiętamy z serialu, jak wyglądał kiedyś „Czterdziestolatek”, a jak wygląda obecnie. To jest troszeczkę inny człowiek.

Więc jak to jest z tymi endoprotezami? Wszystkich to nas czeka?

dr Tomasz Góral:

Długość życia szczęśliwie ulega wydłużeniu. Bardzo duże zasługi ma kardiologia. Ortopedia jest tą dziedziną, która stara się nadążać.

Niestety widzimy, że wraz ze wzrostem długości życia liczba osób cierpiących z powodu chorób zwyrodnieniowych wzrasta lawinowo.

Jest to zaburzenie równowagi pomiędzy procesem destrukcji i syntezy prawidłowej chrząstki. Ono jest spowodowane przez wiele czynników. Także obciążenia genetyczne mają tutaj duże znaczenie.

Do tego dochodzą wszystkie czynniki, które występują w dorosłym życiu, ale nie tylko. Znaczenie ma także wpływ chorób wrodzonych narządu ruchu, jak chociażby wrodzonej dysplazji stawu biodrowego, później obciążenia związane z aktywnością zawodową, aktywnością sportową. Bardzo duże znaczenie mają urazy, a w statystycznym ujęciu także masa ciała.

Dariusz Litera :

Czyli wracamy do otyłości.

dr Tomasz Góral:

Często kilogramy, które nosimy, i cała duża ilość czynników wpływających na proces degradacji chrząstki stawowej.

Czy każdego czeka wymiana stawu? Nie, nie każdego. Natomiast ilość osób, które będą w przyszłości wymagały leczenia operacyjnego, stale wzrasta.

Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych odsetek endoprotez, które są wykonywane w tej chwili, przez najbliższe 10 lat będzie podwojony. Nasza rasa niczym się tak naprawdę nie różni i możemy powiedzieć, że Europejczyków to samo czeka.

Bardzo dużo osób będzie musiało mieć wymieniony staw biodrowy czy też staw kolanowy.

[00:16:04] Zakończenie rozmowy

Dariusz Litera :

A do endoprotezoplastyki wrócimy jeszcze w podcaście „CO NA TO TWÓJ LEKARZ”. Dzisiaj naszym gościem był ortopeda, traumatolog dr Tomasz Góral. Bardzo dziękuję, panie doktorze.

dr Tomasz Góral:

Merci beaucoup.

Points clés à retenir pour les patients :

• Ortopedia zajmuje się schorzeniami narządu ruchu, a traumatologia urazami tego narządu.
• Do ortopedy warto zgłosić się w przypadku bólu, urazu, dysfunkcji stawu, ograniczenia ruchomości lub niepokojących zmian w obrębie narządu ruchu.
• Ból kręgosłupa jest jedną z częstych przyczyn wizyt u ortopedy i może wiązać się między innymi z siedzącym trybem życia oraz wcześniejszymi zaniedbaniami.
• Obserwacja postawy i sposobu poruszania się dziecka ma znaczenie, a niepokojące zmiany powinny być ocenione przez specjalistów.
• Nieuzasadnione zwolnienia z WF-u nie są korzystne, ponieważ aktywność fizyczna wspiera rozwój prawidłowych wzorców ruchowych.
• Praca siedząca powinna być regularnie przerywana ruchem, rozciąganiem i zmianą pozycji.
• Praca wyłącznie na stojąco nie jest rozwiązaniem idealnym; ważne jest zachowanie równowagi między pozycją siedzącą, stojącą i ruchem.
• Utrzymanie prawidłowej masy ciała ma znaczenie dla zdrowia stawów, a otyłość jest jednym z czynników rozwoju chorób zwyrodnieniowych.
• Dieta powinna być zbilansowana i dopasowana do aktywności zawodowej oraz sportowej, a szczegółowe zalecenia żywieniowe warto omawiać z dietetykiem.
• Nie każdego pacjenta czeka wymiana stawu, ale liczba osób wymagających leczenia operacyjnego chorób zwyrodnieniowych rośnie.

Informations concernant les participants :

Gość: dr Tomasz Góral, specjalista ortopedii i traumatologii. W codziennej praktyce zajmuje się diagnostyką i leczeniem schorzeń narządu ruchu oraz urazów, ze szczególnym uwzględnieniem endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego oraz chirurgii stopy.

Présentateur : Dariusz Litera, Rédacteur médical, spécialiste en communication santé et créateur du podcast CO NA TO TWÓJ ELEKARZ, il s'investit depuis des années dans l'éducation des patients en menant des entretiens avec des spécialistes de divers domaines médicaux.

ATTENTION!

Ce document est fourni à titre informatif seulement. Il ne remplace pas une consultation médicale. Si vous ressentez des symptômes inquiétants, consultez un médecin.

S'abonner QUE DIT VOTRE MÉDECIN ?, si vous vous intéressez à des connaissances médicales fiables et à une prévention santé consciente.