Podcast: CO NA TO TWÓJ LEKARZ

Odcinek: Jak kontrolować i leczyć nadciśnienie tętnicze?

Prowadzący: Dariusz Litera

Gość: dr n. med. Konrad Kaaz, specjalista kardiologii

Czas trwania: 19 minut

Nadciśnienie tętnicze to jedna z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, która dotyka znaczną część populacji dorosłych. Problem polega nie tylko na jego rozpowszechnieniu, ale także na tym, że przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, prowadząc do poważnych powikłań narządowych.

W rozmowie z kardiologiem dr. n. med. Konradem Kaazem poruszamy kluczowe kwestie związane z rozpoznawaniem, leczeniem oraz codzienną kontrolą nadciśnienia tętniczego. Szczególny nacisk kładziemy na rolę pacjenta w terapii oraz znaczenie stylu życia jako elementu leczenia.

Pełna transkrypcja podcastu

[00:00:00] Wprowadzenie

Dariusz Litera:

Co trzeci Polak cierpi z powodu nadciśnienia tętniczego. Niestety większość chorych nie zdaje sobie sprawy z powagi problemu, z którym się zmagają. Nawet osoby świadome własnej choroby zaniedbują leczenie, a ma to zgubny wpływ nie tylko na układ krążenia, ale także między innymi na nerki. To droga do powikłań groźnych dla zdrowia, a nawet życia. Czy jesteśmy w stanie temu zapobiegać? Dzisiaj Twoim Lekarzem jest kardiolog, doktor nauk medycznych Konrad Kaaz. Dzień dobry, panie doktorze.

dr Konrad Kaaz:

Dzień dobry.

[00:00:30] Czym jest nadciśnienie tętnicze?

Dariusz Litera:

Czym właściwie jest nadciśnienie tętnicze?

dr Konrad Kaaz:

Nadciśnienie tętnicze definiujemy jako wzrost powyżej 140 mmHg ciśnienia skurczowego, któremu towarzyszy lub nie wzrost ciśnienia rozkurczowego powyżej 90 mmHg. Może towarzyszyć lub nie, ponieważ można mieć izolowane nadciśnienie skurczowe bądź izolowane nadciśnienie rozkurczowe.

Charakteryzujemy je w zależności od stopnia – mamy trzy stopnie nadciśnienia, zależnie od wysokości wartości. Wyróżniamy także wartości optymalne, wysokie prawidłowe, a także różne formy kliniczne, takie jak nadciśnienie oporne czy złośliwe.

Istnieje również tzw. nadciśnienie białego fartucha – bardzo popularne w gabinecie lekarskim. Pacjenci, widząc lekarza, mają wyższe ciśnienie.

[00:01:16] Nadciśnienie „białego fartucha” i nadciśnienie ukryte

Dariusz Litera:

Ja od razu jak tylko wchodzę do gabinetu, to ciśnienie wzrasta.

dr Konrad Kaaz:

Pojawia się też nadciśnienie ukryte – czyli sytuacja odwrotna: w gabinecie ciśnienie jest prawidłowe, ale w domu już nie.

Dariusz Litera:

Zależy od czynników zewnętrznych. Możemy się śmiać, ale problem jest bardzo poważny.

[00:01:35] Dlaczego nadciśnienie jest tak groźne?

dr Konrad Kaaz:

To jedna z chorób cywilizacyjnych, na które wpływa wiele czynników ryzyka. Jest bardzo rozpowszechniona, a największym problemem jest to, że nie rozpoznajemy większości chorych i nie leczymy skutecznie tych, których rozpoznamy.

Dariusz Litera:

Czyli nawet przy diagnozie leczenie często nie przynosi efektów?

dr Konrad Kaaz:

Nie rozpoznajemy około 60% pacjentów. A spośród rozpoznanych skutecznie leczymy około 30%. Pacjenci często nie angażują się w leczenie i oczekują, że sama tabletka rozwiąże problem.

Nie dbają o czynniki pozafarmakologiczne: redukcję masy ciała, ograniczenie soli, aktywność fizyczną.

[00:02:35] Styl życia a nadciśnienie

Dariusz Litera:

Czyli wracamy do podstaw – dieta, aktywność fizyczna, ograniczenie używek.

dr Konrad Kaaz:

Niestety tak.

[00:02:50] Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?

Dariusz Litera:

Jak powinniśmy kontrolować ciśnienie?

dr Konrad Kaaz:

Mężczyźni po 40. roku życia powinni mieć wykonywane badania profilaktyczne. Czasami nadciśnienie wykrywane jest przypadkowo.

Idealny pomiar wymaga spoczynku przez około 30 minut, bez aktywności i bez palenia papierosów. Pomiar powinien być wykonany trzykrotnie, z wyciągnięciem średniej, oraz na obu ramionach.

Nie zaleca się ciśnieniomierzy nadgarstkowych – wyniki mogą być mało wiarygodne.

[00:04:31] Jak często mierzyć ciśnienie?

Dariusz Litera:

Czy warto mierzyć ciśnienie codziennie o tej samej porze?

dr Konrad Kaaz:

Najlepiej wykonywać minimum dwa pomiary dziennie. Jedna pora nie zawsze oddaje pełen obraz, bo w ciągu dnia ciśnienie może się zmieniać, np. pod wpływem stresu.

[00:06:21] Czy nadciśnienie można wyleczyć?

Dariusz Litera:

Czy możemy całkowicie wyleczyć nadciśnienie?

dr Konrad Kaaz:

To choroba przewlekła, którą możemy kontrolować, ale nie wyleczymy jej. To nie infekcja.

Mechanizmy w organizmie powodują stałe podwyższenie ciśnienia. Leki działają jak „hamulec ręczny”. Gdy przestajemy je brać – problem wraca.

[00:07:24] Objawy nadciśnienia

Dariusz Litera:

Jakie objawy mogą sugerować nadciśnienie?

dr Konrad Kaaz:

Większość pacjentów nie ma objawów.

Jeśli się pojawiają, to najczęściej:

– bóle głowy (szczególnie potyliczne),

– łatwa męczliwość,

– problemy ze snem,

– bóle oczu,

– ogólne zmęczenie.

Powikłania mogą obejmować miażdżycę, udar, zawał, niewydolność serca, uszkodzenie siatkówki i nerek.

[00:09:03] Najgroźniejsze powikłania

dr Konrad Kaaz:

Nadciśnienie przyspiesza rozwój miażdżycy i zwiększa ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.

Może też prowadzić do obrzęku płuc – stanu zagrożenia życia.

[00:10:16] Objawy udaru mózgu

Dariusz Litera:

Jak rozpoznać udar?

dr Konrad Kaaz:

Objawy mogą być różne:

– opadający kącik ust,

– niedowład kończyn po jednej stronie,

– zaburzenia mowy.

Często to otoczenie zauważa objawy jako pierwsze.

[00:11:43] Mikroudary i funkcje poznawcze

dr Konrad Kaaz:

Wielokrotne drobne incydenty mogą prowadzić do demencji i utraty funkcji poznawczych.

[00:12:10] Rola pacjenta w leczeniu

dr Konrad Kaaz:

To choroba wymagająca dyscypliny. Może być łatwo kontrolowana, ale bez zaangażowania pacjenta może znacząco pogorszyć jakość życia.

[00:13:01] Dieta i sól

Dariusz Litera:

Czy wystarczy przestać dosalać potrawy?

dr Konrad Kaaz:

Nie. W przetworzonej żywności jest już nadmiar soli. Problemem są szczególnie słone przekąski, jak chipsy czy paluszki.

[00:14:28] Aktywność fizyczna

Dariusz Litera:

Jaki wpływ ma aktywność fizyczna?

dr Konrad Kaaz:

Regularna aktywność obniża ciśnienie o około 5–10 mmHg w dłuższej perspektywie.

Zalecane są wysiłki aerobowe: marsz, rower, pływanie. Niewskazany jest intensywny wysiłek izometryczny.

[00:15:49] Kontrole lekarskie

Dariusz Litera:

Jak często pacjent powinien zgłaszać się do lekarza?

dr Konrad Kaaz:

Na początku leczenia wizyty są częstsze – konieczne jest dobranie terapii.

Po uzyskaniu kontroli – co pół roku lub raz w roku.

Na początku warto wykonać echo serca w celu oceny powikłań.

[00:17:03] Docelowe wartości ciśnienia

dr Konrad Kaaz:

Do 65. roku życia dążymy do wartości poniżej 130 mmHg.

U osób starszych wartości mogą być wyższe – ze względu na sztywność tętnic i tolerancję organizmu.

[00:18:32] Czy można całkowicie kontrolować nadciśnienie?

dr Konrad Kaaz:

Nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować wahań ciśnienia.

Wpływ mają emocje, stres, dieta. Możemy kontrolować je farmakologicznie, ale nie w pełni wyeliminować.

[00:19:02] Zakończenie

Dariusz Litera:

Powiedział w podcaście „Co na to twój lekarz” kardiolog, doktor nauk medycznych Konrad Kaaz. Dziękujemy, panie doktorze.

dr Konrad Kaaz:

Dziękuję bardzo.

Najważniejsze wnioski dla pacjentów

– Nadciśnienie tętnicze często przebiega bezobjawowo, dlatego wymaga regularnych pomiarów

– Choroba ma charakter przewlekły – można ją kontrolować, ale nie wyleczyć

– Skuteczność leczenia zależy od współpracy pacjenta

– Kluczowe znaczenie mają: dieta, ograniczenie soli i aktywność fizyczna

– Regularne pomiary powinny być wykonywane minimum dwa razy dziennie

– Nieleczone nadciśnienie prowadzi do poważnych powikłań, w tym zawału i udaru

– W początkowym okresie leczenia konieczne są częstsze wizyty kontrolne

Informacja o autorach

Dariusz Litera – prowadzący podcast CO NA TO TWÓJ LEKARZ, specjalizujący się w komunikacji medycznej i edukacji zdrowotnej pacjentów.

dr n. med. Konrad Kaaz – lekarz kardiolog, specjalista chorób układu krążenia, zajmujący się diagnostyką i leczeniem pacjentów z chorobami serca.

UWAGA!

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej. Jeżeli obserwujesz u siebie niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem.