Podcast: CO NA TO TWÓJ LEKARZ

Odcinek: Nagłe pogorszenie widzenia. Kiedy liczy się szybka reakcja.

Prowadzący: Dariusz Litera

Gość: dr Sebastian Floryn, specjalista okulistyki

Czas trwania: 13 minut

Nie każdy problem ze wzrokiem wiąże się z bólem. W okulistyce wiele poważnych, potencjalnie nieodwracalnych stanów przebiega bezboleśnie, a jedynymi objawami mogą być błyski, męty, nagłe ubytki w polu widzenia czy wrażenie ciemnej przysłony przed okiem.

W tym odcinku CO NA TO TWÓJ LEKARZ Dariusz Litera rozmawia z dr. Sebastianem Florynem, specjalistą okulistyki, o objawach, których nie wolno ignorować. Ekspert wyjaśnia, kiedy należy pilnie zgłosić się na ostry dyżur okulistyczny, dlaczego w niektórych przypadkach liczą się godziny oraz jakie choroby ogólnoustrojowe mogą ujawniać się poprzez objawy ze strony oka.

PEŁNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

[00:00:00] Wprowadzenie

Dariusz Litera:

Nie każdy problem ze wzrokiem boli. Czasem to tylko błyski, męty albo wrażenie, że coś zasłania nam fragment obrazu. Wielu pacjentów zamiast zgłosić się do lekarza, czeka na lepszy moment. Jednak nie warto zwlekać z wizytą u okulisty. Chcesz poznać objawy, przy których czas ma kluczowe znaczenie? Sprawdź, co na to Twój Lekarz.

Dzisiaj Twoim lekarzem jest okulista dr Sebastian Floryn. Witam ponownie, Panie Doktorze.

dr Sebastian Floryn:

Dzień dobry, Panie Dariuszu.

[00:00:27] Jakie objawy pacjenci najczęściej ignorują?

Dariusz Litera:

Jakie sygnały są najczęściej ignorowane przez pacjentów?

dr Sebastian Floryn:

Najczęściej ignorowane objawy, które mogą zwiastować coś poważnego, to wszelkiego rodzaju pływające przed okiem duże męty. Mówimy wtedy o czarnych płatach sadzy albo o ciemnym, węglowym pyle, który „fruwa” przed okiem.

Najpoważniejszym objawem jest jednak nieruchoma, ciemna przysłona, która odbiera pacjentowi możliwość widzenia w określonych sektorach pola widzenia.

[00:00:57] „I wtedy już nie czekamy”

Dariusz Litera:

I wtedy to już nie czekamy na nic.

dr Sebastian Floryn:

Zawsze mówię pacjentom, że jeżeli pojawią się tego typu objawy, absolutnie nie ma sensu próbować dostać się na prywatną wizytę czy organizować konsultacji „po znajomości”.

Trzeba zgłosić się na ostry dyżur okulistyczny, ponieważ takie objawy mogą świadczyć o bardzo poważnym stanie, w którym czas ma kluczowe znaczenie.

[00:01:22] Dlaczego pacjenci zwlekają, skoro objawy niepokoją?

Dariusz Litera:

Dlaczego pacjenci czekają, mimo że coś ich niepokoi?

dr Sebastian Floryn:

Jeżeli coś nie boli, wydaje się mniej poważne niż objaw, któremu towarzyszy ból. A w okulistyce najpoważniejsze stany – nawet te prowadzące do potencjalnej utraty wzroku – często są bezbolesne.

W naturze ludzkiej jest myślenie: „Może to przejdzie. Poczekam do jutra”. Często pojawia się też argument logistyczny – brak transportu, brak możliwości szybkiego dotarcia do lekarza. I w ten sposób ucieka cenny czas.

[00:02:12] Dlaczego w okulistyce czas ma tak duże znaczenie?

Dariusz Litera:

Czas ma znaczenie – dlaczego?

dr Sebastian Floryn:

Wiele dolegliwości okulistycznych, zwłaszcza związanych z zaburzeniami krążenia w obrębie siatkówki, może prowadzić do zmian nieodwracalnych.

Przykładem jest zator tętnicy środkowej siatkówki. Objawem wiodącym jest spadek ostrości wzroku – w różnym stopniu, zależnie od tego, które naczynie i w jakim zakresie zostało zamknięte.

To stan, w którym liczą się godziny – jedna, może dwie – kiedy można jeszcze próbować odwrócić sytuację.

Dariusz Litera:

Po tym czasie dochodzi już do zmian nieodwracalnych?

dr Sebastian Floryn:

Najczęściej tak. Mówimy tu o zamknięciu naczyń odżywiających siatkówkę.

[00:02:58] Kiedy męty są niegroźne?

Dariusz Litera:

Kiedy męty są niegroźne?

dr Sebastian Floryn:

Nie każdy męt czy plamka musi świadczyć o sytuacji groźnej. Wraz z upływem lat zwiększa się ilość zagęszczeń w ciele szklistym. To naturalny proces.

Ciało szkliste zawiera zagęszczenia, które mogą być widoczne szczególnie na jasnym tle.

Natomiast jeżeli nagle pojawiają się grube płaty przypominające sadzę albo ciemna przysłona – to znak, że sprawa może być poważna i wymaga pilnej diagnostyki oraz wdrożenia leczenia.

[00:03:40] Błyski w oku – fizjologia czy zagrożenie?

Dariusz Litera:

A co z błyskami?

dr Sebastian Floryn:

Błyski są dość częstym objawem. Gałka oczna wypełniona jest przezroczystym żelem – ciałem szklistym. Z wiekiem ciało szkliste obkurcza się i zaczyna oddzielać od podłoża.

Może to powodować pociąganie siatkówki – tkanki nerwowej. Mechaniczne drażnienie siatkówki przekształcane jest w impuls elektryczny i pacjent widzi „iskierki”, „gwiazdki”, błyski.

Wymaga to badania dna oka po rozszerzeniu źrenic, aby ocenić, czy jest to fizjologiczne odłączenie ciała szklistego, czy doszło do przedarcia siatkówki, które może prowadzić do odwarstwienia.

[00:04:44] Kiedy błyski stają się sygnałem alarmowym?

Dariusz Litera:

Czy nagłe i utrzymujące się błyski to sygnał ostrzegawczy?

dr Sebastian Floryn:

Tak. Nie zawsze oznaczają coś bardzo poważnego, ale jeżeli utrzymują się dłużej i towarzyszy im wrażenie pływającej smużki krwi, należy pilnie zgłosić się do okulisty.

Może to świadczyć o przetarciu siatkówki. We wczesnym etapie można wykonać laserowe zabezpieczenie przedarcia i zapobiec odwarstwieniu siatkówki.

[00:05:40] Ubytki w polu widzenia – co mogą oznaczać?

Dariusz Litera:

Co z ubytkami w polu widzenia?

dr Sebastian Floryn:

Mogą mieć różną genezę. Jednym z przykładów jest amaurosis fugax – przejściowe, chwilowe skurcze naczyń krwionośnych siatkówki. Pacjent zgłasza epizod zawężenia pola widzenia, który ustąpił.

Może to być także sektorowe odwarstwienie siatkówki – wspomniana przysłona przed okiem.

U pacjentów z chorobami kardiologicznymi może dojść do zamknięcia naczyń żylnych lub tętniczych w siatkówce i sektorowego wypadnięcia pola widzenia.

Wtedy konieczna jest diagnostyka okulistyczna oraz internistyczna, kardiologiczna i neurologiczna.

[00:06:40] Kto jest w grupie ryzyka?

Dariusz Litera:

Kto jest w grupie ryzyka takich zmian?

dr Sebastian Floryn:

Najczęściej są to pacjenci z dolegliwościami kardiologicznymi, otyłością, nadciśnieniem tętniczym.

Problem widoczny w oku bywa efektem choroby ogólnej. Dlatego tak ważne są regularne kontrole internistyczne, kontrola cholesterolu, ciśnienia tętniczego i poziomu cukru.

Nieuregulowane parametry mogą prowadzić do dramatycznych objawów okulistycznych.

[00:08:22] Co okulista widzi w naczyniach siatkówki?

dr Sebastian Floryn:

Okulista jest jedynym lekarzem, który bez rozcinania tkanek może oglądać na żywo naczynia krwionośne.

Stan naczyń w siatkówce często odzwierciedla stan naczyń wieńcowych i innych naczyń w organizmie.

[00:09:01] Krótkowzroczność i wiek – czy zwiększają ryzyko?

Dariusz Litera:

Czy krótkowzroczność powinna wzmagać czujność?

dr Sebastian Floryn:

Tak. Osoby z wysoką krótkowzrocznością powinny przynajmniej raz w roku wykonywać badanie dna oka z rozszerzeniem źrenic.

U krótkowidzów częściej występują zmiany zwyrodnieniowe na obwodzie siatkówki, które mogą być punktem wyjścia dla przetarcia i odwarstwienia.

Dariusz Litera:

A wiek?

dr Sebastian Floryn:

Starsze osoby częściej chorują na choroby układowe, dlatego częściej dotyczą ich opisane stany. Jednak nie można wykluczyć ich wystąpienia u młodych osób.

[00:10:11] SOR czy pilna wizyta?

dr Sebastian Floryn:

Jeżeli mamy do czynienia z ciemną przysłoną przed okiem lub zawężeniem pola widzenia – należy jak najszybciej udać się na ostry dyżur okulistyczny.

Jeżeli pojawiają się same błyski lub drobne zagęszczenia, nie musi to oznaczać natychmiastowego zagrożenia.

Każdy radykalny, nagły spadek ostrości wzroku jest jednak wskazaniem do pilnej konsultacji.

[00:11:20] Mity: „Jak przeszło, to nic się nie stało”

Dariusz Litera:

Mit pierwszy – jak przeszło, to nic się nie stało.

dr Sebastian Floryn:

Nie zawsze. Może dojść do chwilowego zamknięcia naczynia przez materiał zatorowy, który przemieści się dalej. Widzenie wraca, ale ryzyko ponownego – być może trwałego – zamknięcia pozostaje.

Dariusz Litera:

Drugi mit – to przemęczenie, przejdzie samo.

dr Sebastian Floryn:

Utrzymująca się „mgiełka” przed okiem może świadczyć o schorzeniach plamki żółtej, takich jak błona siatkówkowa czy obrzęk. Oczekiwanie, że samo przejdzie, nie zawsze jest zasadne.

Dariusz Litera:

A „prześpię się i będzie dobrze”?

dr Sebastian Floryn:

Każda sytuacja jest indywidualna. Jednak przy obciążonym wywiadzie rodzinnym i poważnych objawach nawet nocna wizyta na ostrym dyżurze może być uzasadniona.

[00:12:44] Zakończenie

Dariusz Litera:

Powiedział w podcaście CO NA TO TWÓJ LEKARZ specjalista okulistyki, dr Sebastian Floryn. Bardzo dziękuję, Panie Doktorze.

dr Sebastian Floryn:

Ja również bardzo dziękuję.

Najważniejsze wnioski dla pacjentów:

• Nagłe pojawienie się ciemnej przysłony lub zawężenia pola widzenia wymaga pilnej konsultacji na ostrym dyżurze okulistycznym.
• W przypadku zatoru tętnicy siatkówki liczą się godziny.
• Nagły, wyraźny spadek ostrości wzroku to wskazanie do natychmiastowej diagnostyki.
• Utrzymujące się błyski, zwłaszcza z towarzyszącą „smużką krwi”, mogą oznaczać przedarcie siatkówki.
• Choroby ogólnoustrojowe (nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, cukrzyca) zwiększają ryzyko poważnych powikłań okulistycznych.
• Osoby z wysoką krótkowzrocznością powinny regularnie badać dno oka.
• Ustąpienie objawu nie oznacza, że problem nie istniał.

Informacja o autorach

dr Sebastian Floryn – lekarz specjalista okulistyki, praktyk kliniczny, zajmujący się diagnostyką i leczeniem ostrych oraz przewlekłych schorzeń narządu wzroku.

Dariusz Litera – dziennikarz i twórca podcastu medycznego CO NA TO TWÓJ LEKARZ, zajmujący się komunikacją zdrowotną i edukacją pacjentów.

UWAGA!

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej. Jeżeli obserwujesz u siebie niepokojące symptomy lub masz obawy dotyczące stanu zdrowia skonsultuj się z lekarzem.