Podcast: CO NA TO TWÓJ LEKARZ

Odcinek: Uważaj na kleszcze!

Prowadzący: Dariusz Litera

Gość: dr Ewa Jarowicz, specjalistka chorób zakaźnych

Czas trwania: 11 minut

Kleszcze są powszechnym zagrożeniem nie tylko podczas leśnych wędrówek, ale również w miejskich parkach czy ogródkach działkowych. Ich ukłucie budzi wiele obaw, często potęgowanych przez niesprawdzone informacje dostępne w Internecie. W efekcie pacjenci nie zawsze wiedzą, kiedy rzeczywiście należy się niepokoić, a kiedy wystarczy spokojna obserwacja.

W tym odcinku podcastu CO NA TO TWÓJ LEKARZ dr Ewa Jarowicz, specjalistka chorób zakaźnych, wyjaśnia, jak realnie wygląda ryzyko związane z ukłuciem kleszcza, jak prawidłowo go usunąć oraz kiedy należy zgłosić się do lekarza. Rozmowa opiera się na praktyce klinicznej i aktualnych zaleceniach medycznych.

Pełna transkrypcja podcastu

[00:00:00] Wprowadzenie

Dariusz Litera:

Jedno ukłucie, które może radykalnie wpłynąć na nasze zdrowie. Kleszcze dają się we znaki nie tylko miłośnikom wędrówek na łonie natury. Czasem podczas zwykłego spaceru po miejskim parku możemy przenieść na skórze nieproszonych gości. Czy każde ukłucie kleszcza jest niebezpieczne? Dzisiaj Twoim lekarzem jest specjalistka chorób zakaźnych dr Ewa Jarowicz. Witamy pani doktor.

dr Ewa Jarowicz:

Dzień dobry, witam Państwa.

[00:00:22] Dlaczego powinniśmy chronić się przed kleszczami?

Dariusz Litera:

Na początek bardzo podstawowa sprawa. Pani doktor, dlaczego powinniśmy się właściwie chronić przed ukłuciami kleszczy?

dr Ewa Jarowicz:

Dlatego, że stawonogi te przenoszą szereg różnych patogenów, które później w naszym organizmie mogą wywołać choroby zakaźne. Choroby, z którymi możemy borykać się długo, jeśli nie wykryjemy ich w porę.

Dariusz Litera:

Czyli trzeba być uważnym.

dr Ewa Jarowicz:

Trzeba być uważnym, ale też bardzo ostrożnym i cierpliwym. Nie powinniśmy się nadmiernie denerwować ani zakładać, że każde ukłucie jest niebezpieczne, bo tak nie jest. Trzeba podejść do tego spokojnie i słuchać rekomendacji, a nie wszystkiego, co znajdziemy w internecie.

[00:01:06] Jak zapobiegać ukłuciom kleszczy?

Dariusz Litera:

Zapobiegać jest łatwiej niż leczyć. Jak najskuteczniej zapobiegać ukłuciom kleszczy?

dr Ewa Jarowicz:

Jasne ubranie pomaga, bo kleszcze są na nim lepiej widoczne. Długie rękawy i nogawki również mają znaczenie. Warto wkładać nogawki w skarpety, żeby ograniczyć dostęp do skóry. Repelenty są tylko środkiem pomocniczym.

Najważniejsza jest obserwacja. Po powrocie ze spaceru – nawet z miejskiego parku czy ogródka – należy dokładnie obejrzeć ciało, szczególnie miejsca wrażliwe: pod kolanami, pod pachami, na karku. Chodzi o to, aby jak najszybciej zauważyć kleszcza i go usunąć.

[00:02:24] Czy istnieje skuteczna metoda ochrony?

Dariusz Litera:

Czy istnieje jakiś sprawdzony sposób na zapobieganie ukłuciom?

dr Ewa Jarowicz:

Nie ma stuprocentowo skutecznej metody. Jeśli kleszcz ma nas ukłuć, to może się to zdarzyć niezależnie od zabezpieczeń. Nawet przy bardzo szczelnym ubraniu nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka.

[00:02:47] Jak prawidłowo usunąć kleszcza?

Dariusz Litera:

Jak powinniśmy prawidłowo usunąć kleszcza?

dr Ewa Jarowicz:

Nie smarujemy kleszcza żadnymi substancjami – olejem, tłuszczem czy maściami. Nie odcinamy mu dostępu do powietrza, bo to może zwiększyć ryzyko zakażenia.

Najważniejsze jest szybkie usunięcie. Można użyć pęsety, szczypczyków, specjalnych narzędzi z apteki, ale też prostych domowych rozwiązań. Liczy się skuteczność.

Chwytamy kleszcza u nasady i jednym zdecydowanym ruchem wyciągamy ku górze. Narzędzie powinno być zdezynfekowane. W sytuacjach improwizowanych można użyć nawet sztywnej karty czy odpowiednio naciętej tekturki.

[00:04:48] Czy trzeba usunąć kleszcza w całości?

Dariusz Litera:

Ważne jest, żeby usunąć go całkowicie?

dr Ewa Jarowicz:

Najważniejsze jest usunięcie korpusu kleszcza. Jeśli pozostanie niewielki fragment, organizm zwykle sam sobie z nim poradzi – traktuje go jak ciało obce i usuwa wraz ze złuszczającym się naskórkiem.

Nie należy panikować ani próbować „wydłubywać” resztek, bo można spowodować większe uszkodzenie skóry.

[00:05:52] Co zrobić po usunięciu kleszcza?

Dariusz Litera:

Co zrobić po jego usunięciu?

dr Ewa Jarowicz:

Miejsce należy przemyć wodą, najlepiej z mydłem, a następnie zdezynfekować. Można użyć środka na bazie alkoholu lub bez alkoholu.

Jeśli ranka krwawi, można zastosować jałowy opatrunek lub plaster.

[00:06:32] Czy zawsze trzeba iść do lekarza?

Dariusz Litera:

Czy każda osoba po ukłuciu powinna zgłosić się do lekarza?

dr Ewa Jarowicz:

Nie ma takiej potrzeby. Nie zgłaszamy się do lekarza po każdym ukłuciu. Nie ma też wskazań do wykonywania badań serologicznych od razu po ugryzieniu.

Najważniejsza jest obserwacja miejsca ukłucia i ogólnego stanu pacjenta.

[00:07:29] Jakie objawy powinny nas zaniepokoić?

Dariusz Litera:

Na co powinniśmy zwrócić uwagę podczas obserwacji?

dr Ewa Jarowicz:

Najczęstszym objawem boreliozy jest rumień wędrujący. Pojawia się w miejscu ukłucia.

Nie trzeba sprawdzać skóry codziennie – wystarczy co kilka dni. Należy zwrócić uwagę na zaczerwienienie lub zmianę skórną, która się powiększa, może mieć różny kształt i czasem przejaśnienie w środku.

W takim przypadku należy zgłosić się do lekarza, który oceni zmianę i zaproponuje dalsze postępowanie.

[00:08:51] Jak długo obserwować miejsce ukłucia?

dr Ewa Jarowicz:

Miejsce ukłucia obserwujemy nawet do trzech miesięcy. Najczęściej rumień pojawia się do miesiąca od ugryzienia, ale możliwe są późniejsze przypadki.

U pacjentów z obniżoną odpornością przebieg może być nietypowy – mogą pojawić się dodatkowe zmiany skórne w innych miejscach ciała.

[00:10:02] Przykłady z praktyki klinicznej

dr Ewa Jarowicz:

Zdarza się, że pacjent zgłasza się zimą z typowym rumieniem, a w wywiadzie okazuje się, że ukłucie miało miejsce kilka miesięcy wcześniej. To potwierdza, jak ważna jest długotrwała obserwacja.

[00:10:34] Zakończenie

Dariusz Litera:

Powiedziała w podcaście „Co na to Twój Lekarz” dr Ewa Jarowicz, specjalistka chorób zakaźnych. Bardzo dziękujemy pani doktor.

dr Ewa Jarowicz:

Bardzo dziękuję.

Najważniejsze wnioski dla pacjentów:

• Nie każde ukłucie kleszcza jest niebezpieczne, ale zawsze wymaga obserwacji
• Najważniejsze działanie to szybkie i prawidłowe usunięcie kleszcza
• Nie należy smarować kleszcza ani utrudniać mu oddychania
• Po usunięciu wystarczy przemycie i dezynfekcja miejsca ukłucia
• Nie ma potrzeby zgłaszania się do lekarza po każdym ukłuciu
• Nie wykonuje się badań na boreliozę bezpośrednio po ugryzieniu
• Miejsce ukłucia należy obserwować nawet do 3 miesięcy
• Niepokojącym objawem jest powiększający się rumień skórny
• W razie pojawienia się zmian skórnych należy skonsultować się z lekarzem

Informacja o uczestnikach:

Gość: dr Ewa Jarowicz, lekarka, specjalistka chorób zakaźnych, zajmująca się diagnostyką i leczeniem chorób infekcyjnych oraz schorzeń wątroby. Posiada doświadczenie w leczeniu chorób odkleszczowych, wirusowych zapaleń wątroby, a także w prowadzeniu terapii antyretrowirusowej i profilaktyki HIV.

Prowadzący: Dariusz Litera, redaktor medyczny, specjalista komunikacji zdrowotnej i twórca podcastu CO NA TO TWÓJ LEKARZ. Od lat zajmuje się edukacją pacjentów prowadząc rozmowy ze specjalistami różnych dziedzin medycyny.

UWAGA!

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Jeżeli masz niepokojące objawy zgłoś się do lekarza.