Podcast: CO NA TO TWÓJ LEKARZ

Odcinek: Moje Zdrowie #03

Prowadzący: Dariusz Litera

Gość: dr Mariola Madler-Litera, specjalistka medycyny rodzinnej

Czas trwania: 14 minut

Program „Moje Zdrowie” to jedno z narzędzi profilaktycznych, które ma pomóc pacjentom lepiej zrozumieć własny stan zdrowia oraz ryzyko rozwoju chorób przewlekłych. W praktyce oznacza to nie tylko wykonanie badań, ale przede wszystkim ich interpretację i przełożenie wyników na konkretne działania zdrowotne.

W rozmowie poruszony zostaje kluczowy aspekt medycyny rodzinnej,  jakim jest rola lekarza w edukacji zdrowotnej i wspólnym planowaniu dalszych kroków. Program nie kończy się na diagnozie. Jego celem jest stworzenie indywidualnego planu zdrowotnego oraz realne wsparcie pacjenta w zmianie stylu życia.

Pełna transkrypcja podcastu

[00:00:00] Wprowadzenie

Dariusz Litera:

Dla wielu pacjentów program „Moje Zdrowie” może okazać się pierwszym krokiem do świadomej profilaktyki i zadbania o siebie na dłużej. Co w tym przypadku jest realnym zyskiem dla pacjentów i jaką rolę w całym procesie odgrywa lekarz rodzinny? Chcesz dowiedzieć się, jak dobrze wykorzystać tę szansę? Sprawdź, co na to Twój Lekarz. Dzisiaj Twoim lekarzem jest specjalistka medycyny rodzinnej, dr Mariola Madler-Litera. Witam pani doktor.

dr Mariola Madler-Litera:

Witam serdecznie.

[00:00:26] Co pacjent otrzymuje na końcu programu?

Dariusz Litera:

Co pacjent otrzymuje już na samym końcu udziału w programie „Moje Zdrowie”?

dr Mariola Madler-Litera:

Najważniejsze jest to, że pacjent zrozumie, jak wygląda jego życie, jaki to ma wpływ na jego zdrowie i jak może zaplanować dalsze życie, żeby ten wpływ był dla niego jak najlepszy.

My to nazywamy, że powstaje taki plan zdrowotny. Do tego służy cały ten program, bo wykonujemy ankietę, robimy badania, oceniamy je, ale przede wszystkim podsumowujemy i planujemy z pacjentem, co dalej.

Sam program ma na celu wyfiltrować poprzez pewne badania, czy mamy ryzyko sercowo-naczyniowe, czy ryzyko zgonu jest wysokie czy niskie. Ale my jako lekarze dążymy do czegoś więcej. Chcemy pokazać pacjentowi – na przykład poprzez tabelę SCORE – jakie są czynniki ryzyka i na co ma wpływ.

Możemy powiedzieć: zobacz, co by było, gdybyś ważył 10 kilogramów mniej, gdybyś nie palił papierosów. Jesteśmy w stanie na podstawie danych naukowych wskazać pacjentowi, jak procentowo zmienia się ryzyko wystąpienia zgonu sercowo-naczyniowego.

[00:01:55] Czy można wpłynąć na długość życia?

Dariusz Litera:

Jak procentowo może zmienić się długość jego życia?

dr Mariola Madler-Litera:

Tak. To nie jest tak jak w medycynie pracy, gdzie robi się przegląd i mówi: nadaje się do pracy. Nam chodzi o krok dalej. Chcemy, żeby pacjent usłyszał prawdę: „jestem w tym miejscu”.

Podczas rozmowy lekarz nie tylko omawia wyniki, ale planuje z pacjentem dalsze działania. Owszem, kolejna kontrola według ustawy jest za 3 czy 5 lat, ale to nie znaczy, że nic nie robimy po drodze.

Jeżeli mamy nieprawidłowość – na przykład podwyższony cukier na czczo – to naszym celem jest uchronić pacjenta przed cukrzycą. Nie możemy powiedzieć: „proszę dbać o siebie, za pięć lat zbadam pani cukier”.

Umawiamy się na konkretne działania – zmiana diety, ewentualne leczenie – i kontrolę w krótszym czasie. Po pierwsze, żeby zmotywować pacjenta, a po drugie, żeby szybko wychwycić rozwój choroby.

Z jednej strony mamy obraz obecnego stanu zdrowia, a z drugiej – możliwość pokazania, jak może on wyglądać w przyszłości w zależności od decyzji pacjenta.

[00:04:31] Plan zdrowotny jako efekt programu

dr Mariola Madler-Litera:

Do tego służy ten program – żeby nakreślić plan, pokazać pacjentowi: możesz to zrobić.

Czasem oznacza to leczenie, czasem wsparcie dietetyka, czasem zmianę stylu życia. Najważniejsze, żeby zrobić to razem.

[00:04:49] Program oczami lekarza rodzinnego

Dariusz Litera:

Jakim wyzwaniem dla lekarza rodzinnego jest program „Moje Zdrowie”?

dr Mariola Madler-Litera:

O profilaktyce mówi się od początku studiów, ale potem brakuje czasu, możliwości i środków. W POZ lekarz zajmuje się głównie pacjentami chorymi, więc na profilaktykę często nie ma przestrzeni.

Tworzenie takich programów to ogromne wyzwanie i wymaga zaangażowania. Lekarze często lubią przypadki chorobowe, bo widzą efekty leczenia. Profilaktyka jest mniej spektakularna – „nic się nie dzieje”, bo pacjent nie choruje.

A jednak osiągamy bardzo wiele.

Dlatego ważne jest, do jakiej placówki POZ należy pacjent i czy pracują tam osoby z pasją, które potrafią nie tylko analizować wyniki, ale też rozmawiać z pacjentem i motywować go do zmiany.

[00:07:45] Wykrywanie chorób przy okazji profilaktyki

dr Mariola Madler-Litera:

W praktyce często okazuje się, że pacjent nie jest tak zdrowy, jak myślał. Przy okazji programu wykrywamy choroby – na przykład niską hemoglobinę czy zaburzenia tarczycy.

Program „Moje Zdrowie” to nie jest całość profilaktyki. To raczej punkt wyjścia, zachęta do myślenia o zdrowiu szerzej.

Podczas rozmowy pojawiają się też tematy profilaktyki nowotworowej – kolonoskopia, mammografia, cytologia, badania urologiczne czy RTG klatki piersiowej. Tych elementów nie obejmuje program, ale są one podstawą profilaktyki zdrowotnej.

[00:09:16] Czy wszystko można wpisać do planu zdrowotnego?

Dariusz Litera:

To wszystko można wpisać do planu zdrowotnego?

dr Mariola Madler-Litera:

Zdecydowanie tak. Powinniśmy o tym rozmawiać z pacjentem, bo dla niego to nie jest podstawowa wiedza.

Zdarza się też sytuacja odwrotna – pacjent nadmiernie się przejmuje i przychodzi z „listą badań do wykonania”, często pod wpływem informacji z internetu czy dietetyków.

POZ nie jest miejscem do wykonywania nieograniczonej liczby badań na życzenie. System opieki zdrowotnej ma swoje ramy i nadmiar badań nie buduje bezpieczeństwa, tylko zwiększa lęk.

To trochę jak ciągłe kontrolowanie dziecka – zamiast dać mu przestrzeń do naturalnego rozwoju.

[00:11:50] Jak przygotować się do udziału w programie?

Dariusz Litera:

Jak przygotować się do udziału w programie „Moje Zdrowie”, żeby w pełni wykorzystać jego możliwości?

dr Mariola Madler-Litera:

Przede wszystkim trzeba podejść do tego uczciwie i rzetelnie. Nie wypełniać ankiety „z nudów”, tylko potraktować ją jak rozmowę z lekarzem.

Odpowiedzi powinny odzwierciedlać rzeczywistość, bo tylko wtedy można uzyskać wartościową informację zwrotną.

Następnie trzeba wykonać badania i zgłosić się do przychodni. Tam mierzymy ciśnienie, wagę, wykonujemy standardowe badanie – nie opieramy się wyłącznie na deklaracjach pacjenta.

[00:12:51] Szczerość i współpraca z lekarzem

Dariusz Litera:

Czyli pełna szczerość?

dr Mariola Madler-Litera:

Tak – szczerość wobec siebie i lekarza. Stajemy na wadze, mierzymy ciśnienie – to są podstawowe elementy badania.

Program nie polega na tym, że system „wygeneruje skierowania na darmowe badania”. Trzeba się zaangażować i przyjść na wizytę.

Najważniejsze jest podsumowanie i rozmowa z lekarzem. To moment, w którym pacjent powinien zatrzymać się i wysłuchać, co lekarz ma do powiedzenia na temat jego zdrowia i przyszłości.

[00:13:34] Zakończenie

Dariusz Litera:

Powiedziała w podcaście „Co na to Twój Lekarz” specjalistka medycyny rodzinnej dr Mariola Madler-Litera. Bardzo dziękujemy.

dr Mariola Madler-Litera:

Dziękuję serdecznie.

Najważniejsze wnioski dla pacjentów:

• Program „Moje Zdrowie” kończy się stworzeniem indywidualnego planu zdrowotnego.
• Wyniki badań mają sens dopiero w kontekście rozmowy z lekarzem.
• Nawet niewielkie zmiany stylu życia mogą znacząco obniżyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
• Nieprawidłowe wyniki wymagają szybkiej reakcji, a nie odłożenia kontroli na kilka lat.
• Program może pomóc wykryć choroby, które wcześniej nie dawały objawów.
• Profilaktyka wykracza poza program, obejmuje także badania w kierunku chorób nowotworowych.
• Nadmiar badań wykonywanych bez wskazań może zwiększać lęk, a nie bezpieczeństwo.
• Kluczowe jest rzetelne wypełnienie ankiety i aktywne uczestnictwo w całym procesie.
• Największą wartością programu jest rozmowa i wspólne planowanie działań z lekarzem.

Informacja o uczestnikach:

Gość: dr Mariola Madler-Litera, specjalistka medycyny rodzinnej z wieloletnim doświadczeniem w Podstawowej Opiece Zdrowotnej. Założycielka i szefowa sieci medycznej NZOZ Twój Lekarz.

Prowadzący: Dariusz Litera, redaktor medyczny, specjalista komunikacji zdrowotnej i twórca podcastu CO NA TO TWÓJ LEKARZ. Od lat zajmuje się edukacją pacjentów prowadząc rozmowy ze specjalistami różnych dziedzin medycyny.

UWAGA!

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Jeżeli masz niepokojące objawy zgłoś się do lekarza.
Subskrybuj CO NA TO TWÓJ LEKARZ, jeśli interesuje Cię rzetelna wiedza medyczna i świadoma profilaktyka zdrowotna.