Podcast: CO NA TO TWÓJ LEKARZ

Odcinek: Kiedy do ortopedy? #03

Prowadzący: Dariusz Litera

Gość: dr Tomasz Góral, specjalista ortopedii i traumatologii

Czas trwania: 10 minut

Aktywność fizyczna jest jednym z najczęściej podejmowanych sposobów dbania o zdrowie, poprawę kondycji i redukcję masy ciała. Jednocześnie coraz więcej osób zaczyna trenować intensywnie, często pod wpływem mody na bieganie, siłownię, sporty zimowe, rower czy gry zespołowe. Szczere chęci nie zawsze jednak idą w parze z właściwym przygotowaniem organizmu do obciążeń.

W tym odcinku CO NA TO TWÓJ LEKARZ Dariusz Litera rozmawia z dr Tomaszem Góralem, ortopedą i traumatologiem, o tym, kiedy sport wspiera zdrowie, a kiedy może prowadzić do przeciążeń, urazów i kontuzji. Rozmowa dotyczy przede wszystkim rozsądnego podejścia do aktywności fizycznej, znaczenia konsultacji ze specjalistą oraz wyboru takiej formy ruchu, która jest dopasowana do wieku, stanu zdrowia i możliwości organizmu.

Ekspert podkreśla, że każda forma aktywności może być wartościowa, ale nie każdy sport będzie odpowiedni dla każdego pacjenta. Szczególne znaczenie mają regularność, stopniowe zwiększanie obciążeń, prawidłowa technika, dobór obuwia, odnowa biologiczna oraz konsultacja z lekarzem, fizjoterapeutą lub trenerem.

Pełna transkrypcja podcastu

[00:00:00] Wprowadzenie: czy sport zawsze oznacza zdrowie?

Dariusz Litera:

Z jednej strony coraz więcej Polaków ma problemy z nadwagą. Z drugiej – zwiększa się liczba osób, które chcą aktywnie walczyć z tym problemem, uprawiając sport. Widać to na wszelkich imprezach biegowych, a także w klubach fitness i siłowniach.

Problem w tym, że szczere chęci do trenowania nie zawsze idą w parze z rozsądnym podejściem do aktywności fizycznej, a to może skończyć się groźnymi kontuzjami.

Dzisiaj Twoim lekarzem jest ortopeda, traumatolog dr Tomasz Góral. Witam, panie doktorze.

dr Tomasz Góral:

Witam.

Dariusz Litera:

Czy sport to zdrowie, czy niekoniecznie? A przynajmniej – czy nie każdy sport?

dr Tomasz Góral:

Każda forma aktywności jest dobra, ale nie każdy sport jest zdrowy. Dotyczy to sportów, które w sposób jaskrawy, widoczny wpływają na degenerację, zwłaszcza kręgosłupa i stawów kończyn obciążanych.

[00:00:45] Jak zacząć ćwiczyć w średnim wieku, żeby nie przeciążyć stawów?

Dariusz Litera:

No właśnie. Ortopeda, traumatolog – co odradza ludziom w średnim wieku? Za takiego się uważam. Co odradzamy takim pacjentom?

dr Tomasz Góral:

Przede wszystkim staramy się zachęcać do aktywności ruchowej, zachęcać do regularności w tej aktywności.

Odradzamy impulsy i takie próby rzucania się na każdy rodzaj sportu, będąc do tego zupełnie nieprzygotowanym. Jeśli chcemy poprawić swoją kondycję, zróbmy to małymi kroczkami. Zróbmy to pod okiem doświadczonych trenerów czy też trenerów personalnych, których coraz więcej jest nawet przy każdej siłowni.

Sięgnijmy także rady rehabilitantów, a przede wszystkim czytajmy o tym, w jaki sposób przygotowywać się do danych obciążeń.

Pamiętajmy o tym, że nie każdy sport to zdrowie. Jak wiemy, sportowcy zawodowi często w sposób ekstremalny eksploatują swoje stawy. Nadwyrężają je. Oni mają wiedzę o tym, w jaki sposób wpływają na swoje stawy i czym to grozi. A przynajmniej powinni mieć taką wiedzę.

Niestety często jest tak, że dla kariery sportowej, zawodniczej możemy poświęcić dużo, nie patrząc na to, w jaki sposób będziemy musieli żyć, jak już ta kariera dobiegnie końca.

Ale wiedzmy, że każda kontuzja, każdy uraz danego stawu odpowie nam w wieku późniejszym.

[00:02:13] Moda na bieganie: kiedy bieganie pomaga, a kiedy może szkodzić?

Dariusz Litera:

No ale ten wiek późniejszy nadszedł. Okazuje się, że mamy chęci do trenowania czegoś.

Co z tą modą na bieganie? Bo wydaje się, że zachłysnęli się nią w pewnym momencie wszyscy. Wszyscy biegali. Czy było to widać w kolejce pacjentów czekających przed gabinetem?

dr Tomasz Góral:

Nieprawidłowe przygotowanie do biegania na pewno będzie stanowiło duży problem i będzie powodowało, że pojawią się chorzy, którzy będą wymagali konsultacji ortopedycznej.

Czy bieganie jest zdrowe? To dość duże uproszczenie. Nie zawsze bieganie będzie idealnym sportem.

Oczywiście największym beneficjentem samego biegania jest układ sercowo-naczyniowy. Biegamy także po to, żeby wytworzyć endorfiny, czyli hormony szczęścia. Ale jeśli mamy już pewne przeciwwskazania, zapytajmy najpierw ortopedy, czy bieganie będzie najlepszą formą aktywności, jaką mogliśmy sobie wymyślić.

Miejmy świadomość tego, że nasze ciała mogą ulec zmianom, jeśli przeciążenia będą zbyt duże. Będziemy mieć z tego powodu dolegliwości.

Zachowajmy właściwą równowagę, umiar i proporcje.

Przygotowując się do biegania, sięgnijmy rady trenerów motoryki. Dobierzmy prawidłowe obuwie. Próbujmy poprawiać swoją technikę biegu, zwiększać dystans czy także intensywność.

Pamiętajmy o koniecznej odnowie biologicznej.

Są inne formy aktywności, inne sporty, którymi można się zająć. Pomyślmy też o nordic walkingu. Pomyślmy też o slow joggingu.

[00:03:58] Dlaczego warto wybierać różnorodną aktywność fizyczną?

dr Tomasz Góral:

Pamiętajmy o tym, że jest cała masa innych sportów, gdzie narząd ruchu będzie miał tylko korzyści z ich uprawiania.

Spróbujmy zrobić coś w wodzie – od aquaaerobiku po ćwiczenia zdrowego kręgosłupa. Starajmy się, żeby nasza aktywność była różnorodna. Wtedy o bieganiu będziemy mogli powiedzieć, że ono też jest dobre.

Jeśli to będzie tylko bieganie, to z punktu widzenia ortopedii wszelkiego rodzaju sporty impaktowe zawsze kiedyś dadzą znać o sobie.

[00:04:35] Z jakimi kontuzjami osoby aktywne trafiają do ortopedy?

Dariusz Litera:

No właśnie. Z jakimi najczęstszymi kontuzjami, urazami, dolegliwościami trafiają do ortopedy ludzie aktywni fizycznie?

dr Tomasz Góral:

Mówimy jeszcze o sportowcach?

Dariusz Litera:

Mówimy o tych ludziach, którzy dla własnego zdrowia pomyśleli o tym, żeby potrenować i być aktywnymi. I w pewnym momencie okazuje się, że ta aktywność kończy się wizytą, bo pojawiają się jakieś dolegliwości. Z czym trafiają do gabinetu tacy ludzie?

dr Tomasz Góral:

W większości jest to zależne od pory roku, od naszej pogody, od sportów, które w tym wypadku są popularne.

Dariusz Litera:

Czyli jak był śnieg…

dr Tomasz Góral:

Jak był śnieg, na pewno będzie więcej narciarzy i snowboardzistów.

Nie zawsze jest to konsekwencją nieumiejętnego zjeżdżania. Często także technicznych stron, z nieprzygotowanym stokiem, ale oczywiście także braku odpowiedniego przygotowania do tego rodzaju obciążeń.

Zawsze oczywiście rozsądek.

Ale w środku kalendarzowej zimy trafiają też rowerzyści, którzy uprawiają czy to downhill, czy jazdę szosową. Niestety często ulegają urazom na ulicy czy też na trasie.

Będzie też bardzo dużo kontuzji związanych z grami zespołowymi. Sezon tutaj nie istnieje. To jest przez cały rok.

[00:05:57] Czy pacjenci częściej pytają specjalistę przed rozpoczęciem treningów?

Dariusz Litera:

Jak wygląda sytuacja ze świadomością konieczności sięgania do opinii specjalisty?

Wydaje mi się, że pokolenie obecnych dwudziestokilku-, trzydziestokilkulatków już zupełnie inaczej podchodzi do pewnych aktywności. To znaczy oni najpierw chcą się wszystkiego dokładnie dowiedzieć, a dopiero później coś robią.

Czy to jest taka prawidłowość, że świadomość wzrasta i na przykład pojawiają się w gabinecie pacjenci, którzy mówią: miałem takie i takie problemy, a teraz chciałbym coś zrobić, i zasięgają porady?

dr Tomasz Góral:

Cieszymy się, że osoby przygotowują się do rodzaju obciążeń, do rodzaju sportów i aktywności. Cieszymy się, że dobierają ten sport także w sposób zależny od swojego stanu zdrowia.

Cieszymy się, że możemy w tym wypadku pomóc, sugerować czy też ocenić narząd ruchu przed daną aktywnością.

Oczywiście duże znaczenie ma też rozmowa z fizjoterapeutą czy też z trenerami, którzy potrafią przygotować danego potencjalnego sportowca do rodzaju obciążeń.

Nie bójmy się pytać. Samo czytanie to nie wszystko. Często jest to tylko pierwszy krok, ale dobry krok, bo dzięki świadomości jesteśmy w stanie bardziej chronić swój narząd ruchu.

[00:07:18] Sporty motorowe i ciężkie urazy: dlaczego potrzebna jest ostrożność?

Dariusz Litera:

No i pozostają jeszcze sporty, które bywają bardzo niebezpieczne. Sporty motorowe. Wielu Polaków zakochało się w jednośladach i pewnie jakiś odsetek pacjentów, którzy trafiają czasami na stoły operacyjne, to właśnie też ci ludzie, którzy te sporty uprawiają.

dr Tomasz Góral:

Bardzo duży odsetek osób wymagających ciężkich, skomplikowanych zabiegów to właśnie motocykliści.

To znak czasów. Bardzo dużo osób przesiada się na jednoślady. Nie zawsze nasze drogi są do tego przygotowane. Czasami też brawura – no i nieszczęście gotowe.

Często ciężkie urazy u ludzi młodych są powodowane poprzez wypadki na jednośladach.

Dariusz Litera:

I tutaj zawsze pozostają nam apele o ostrożność i o rozsądek. Inaczej nie da się nic zrobić. Musimy po prostu apelować. To apelowanie bywa bardzo trudne.

dr Tomasz Góral:

A także: bądźmy uprzejmi dla siebie na drogach.

[00:08:20] Jak wybrać aktywność fizyczną odpowiednią dla siebie?

Dariusz Litera:

Nie jest to nasza wizytówka – generalnie ta uprzejmość na drogach. Jest nad czym popracować. W każdym razie tak samo jak nad stanem naszego zdrowia.

Zachęcamy do słuchania podcastu CO NA TO TWÓJ LEKARZ. Zachęcamy również do tego, by pomyśleć o aktywności, która nam wszystkim najlepiej odpowiada.

Myślę, że trudno jest powiedzieć i uogólnić, że warto uprawiać jakiś jeden rodzaj aktywności. Każdy znajdzie coś dla siebie. Ważne tylko, żeby się ruszać.

dr Tomasz Góral:

Tak, oczywiście. Ale zapytajmy swojego lekarza rodzinnego, zapytajmy kardiologa, czy dana aktywność jest dla nas możliwa.

Nie bójmy się pytać. Pytajmy także ortopedów, ale zapytajmy w pierwszej kolejności specjalistę medycyny rodzinnej, czyli swojego lekarza, o to: czy ja mogę się w ten sposób ruszać? Czy ja mogę biegać? Czy dla mnie to jest dobry sport?

Ale zacznijmy od tego, o czym mówimy niezależnie od rodzaju dyscypliny, jaką reprezentujemy, czyli od prawidłowego żywienia.

[00:09:24] Zakończenie rozmowy

Dariusz Litera:

No właśnie. I znowu, panie doktorze, wracamy do tych kilogramów. Oby ich było jak najmniej, tych zbędnych.

Bardzo serdecznie dziękujemy za dzisiejsze spotkanie.

Gościem podcastu CO NA TO TWÓJ LEKARZ był ortopeda, traumatolog dr Tomasz Góral.

dr Tomasz Góral:

Bardzo dziękuję.

Najważniejsze wnioski dla pacjentów

• Każda forma aktywności może być dobra, ale nie każdy sport jest odpowiedni dla każdego pacjenta.
• Do aktywności fizycznej warto podchodzić regularnie i stopniowo, bez gwałtownego „rzucania się” na intensywne treningi.
• Przed rozpoczęciem biegania lub innej aktywności, zwłaszcza przy wcześniejszych problemach zdrowotnych, warto skonsultować się z lekarzem.
• Bieganie może przynosić korzyści, między innymi dla układu sercowo-naczyniowego, ale przy nadmiernych przeciążeniach może prowadzić do dolegliwości narządu ruchu.
• Przygotowanie do biegania powinno obejmować między innymi dobór obuwia, pracę nad techniką, stopniowe zwiększanie dystansu i intensywności oraz odnowę biologiczną.
• Warto wybierać różnorodne formy ruchu, takie jak nordic walking, slow jogging, aktywność w wodzie, aquaaerobik czy ćwiczenia zdrowego kręgosłupa.
• Kontuzje u osób aktywnych często zależą od sezonu i popularnych w danym czasie sportów, między innymi narciarstwa, snowboardu, kolarstwa czy gier zespołowych.
• Rozmowa z fizjoterapeutą, trenerem lub lekarzem może pomóc dobrać aktywność do stanu zdrowia i możliwości organizmu.
• Sporty motorowe i jazda na jednośladach wiążą się z ryzykiem ciężkich urazów, dlatego szczególnie ważne są ostrożność, rozsądek i uprzejmość na drodze.
• Niezależnie od wybranej dyscypliny, istotne pozostaje także prawidłowe żywienie.

Informacja o uczestnikach:

Gość: dr Tomasz Góral, specjalista ortopedii i traumatologii. W codziennej praktyce zajmuje się diagnostyką i leczeniem schorzeń narządu ruchu oraz urazów, ze szczególnym uwzględnieniem endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego oraz chirurgii stopy.

Prowadzący: Dariusz Litera, redaktor medyczny, specjalista komunikacji zdrowotnej i twórca podcastu CO NA TO TWÓJ LEKARZ. Od lat zajmuje się edukacją pacjentów prowadząc rozmowy ze specjalistami różnych dziedzin medycyny.

UWAGA!

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Jeżeli masz niepokojące objawy zgłoś się do lekarza.

Subskrybuj CO NA TO TWÓJ LEKARZ, jeśli interesuje Cię rzetelna wiedza medyczna i świadoma profilaktyka zdrowotna.